На спадарожніку Юпітэра знайшлі рэчыва, неабходнае для жыцця

• 5.02.2026, 12:33

Навукоўцы ўпершыню выявілі на паверхні Еўропы злучэнні, якія ўтрымліваюць аміяк.

Навукоўцы ўпершыню выявілі злучэнні, што ўтрымліваюць аміяк, на ледзяной паверхні спадарожніка Юпітэра пад назвай Еўропа. Аміяк — гэта азотзмяшчальная малекула, якая з'яўляецца ключавым кампанентам жыцця ў тым выглядзе, у якім мы яго ведаем.

Навукоўцы правялі аналіз архіўных даных касмічнага апарата «Галілеа» і ўпершыню выявілі на ледзяной паверхні Еўропы прыкметы наяўнасці аміяку. Гэта павышае верагоднасць таго, што гэты спадарожнік Юпітэра можа быць патэнцыйна прыдатным для жыцця светам. Даследаванне апублікавана ў часопісе The Planetary Science Journal, піша Live Science.

Еўропа — чацвёрты па велічыні з 95 вядомых спадарожнікаў Юпітэра, які прыблізна на 10% меншы за Месяц. Даследаванні паказваюць, што пад ледзяной паверхняй Еўропы, хутчэй за ўсё, знаходзіцца велізарны акіян вады. Пры гэтым лічыцца, што вады там можа быць больш, чым ва ўсіх акіянах Зямлі. Гэты схаваны акіян робіць Еўропу галоўным прэтэндэнтам на існаванне пазазямнога жыцця ў Сонечнай сістэме, хоць для праверкі гэтай гіпотэзы неабходныя больш дэталёвыя назіранні.

Касмічны апарат «Галілеа» вывучаў Юпітэр і яго спадарожнікі з 1995 па 2003 год, пакуль у яго не скончылася паліва і навукоўцы не накіравалі апарат у атмасферу найбуйнейшай планеты Сонечнай сістэмы. Хоць гэтая місія завяршылася больш за 20 гадоў таму, навукоўцы працягваюць вывучаць атрыманыя тады даныя, што, як у гэтым выпадку, часам прыводзіць да важных адкрыццяў.

Аналіз архіўных даных «Галілеа» прывёў да таго, што навукоўцы ўпершыню выявілі на ледзяной паверхні Еўропы злучэнні, што ўтрымліваюць аміяк. Гэта азотзмяшчальная малекула і адзін з кампанентаў жыцця, як мы яго ведаем, разам з вугляродам, вадародам, кіслародам і вадой. Аміяк упершыню быў выяўлены на Еўропе, і гэтае адкрыццё павышае шанцы на тое, што гэты спадарожнік Юпітэра можа быць прыдатным для жыцця светам, дзе варта шукаць пазазямное жыццё.

Навукоўцы выявілі прыкметы наяўнасці аміяку паблізу расколін на ледзяной паверхні Еўропы. Лічыцца, што праз гэтыя расколіны выходзіць вадкая вада са злучэннямі аміяку. Гэтыя злучэнні маглі трапіць на паверхню ў выніку крыявулканізму або ледавога вулканізму. Аміяк значна паніжае тэмпературу замярзання вады, дзейнічаючы як свайго роду антыфрыз.

Аміяк мог патрапіць з падземнага акіяна на паверхню, а значыць, у гэтым акіяне могуць быць неабходныя для існавання жыцця ўмовы і кампаненты, лічаць навукоўцы.

Пры гэтым аміяк нядоўга захоўваецца ў космасе, бо ён распадаецца пад уздзеяннем ультрафіялетавага выпраменьвання і касмічнай радыяцыі.

Дапамагчы даведацца больш пра тое, ці можа Еўропа быць прыдатным для жыцця светам, павінен касмічны апарат Europa Clipper, запушчаны ў кастрычніку 2024 года, які прыбудзе ў сістэму Юпітэра ў красавіку 2030 года.