Беларускія вучоныя паказалі, як выглядаў шахцёр, які жыў 4,5 тысячы гадоў таму

• 4.02.2026, 18:35

Фотафакт.

Беларускія вучоныя аднавілі знешні воблік шахцёра, які жыў на тэрыторыі сучаснай Беларусі каля 4,5 тысячы гадоў таму. Гэтая работа стала часткай маштабнага даследчага праекта «Насельніцтва Беларусі. Альбом у тварах — погляд у мінулае», прэзентацыя якога адбылася ў Мінску, паведамляе БелТА.

Выданне падрыхтавалі спецыялісты Інстытута гісторыі НАН Беларусі разам з вучонымі Інстытута этналогіі і антрапалогіі Расійскай акадэміі навук. Кніга прысвечана антрапалагічнаму вывучэнню насельніцтва беларускіх земляў і змяшчае шырокі навуковы і ілюстрацыйны матэрыял.

Паводле слоў дырэктара Інстытута гісторыі Вадзіма Лакізы, асновай даследавання сталі археалагічныя знаходкі, у першую чаргу пахавальныя комплексы. Касцяныя рэшткі і чарапы дазваляюць з дапамогай сучасных метадаў аднавіць, як выглядалі людзі ад каменнага веку да позняга Сярэднявечча і ранняга Новага часу. У кнізе прадстаўлены рэканструяваныя вобразы 26 чалавек з 23 археалагічных помнікаў па ўсёй краіне.

Адзін з найбольш унікальных прыкладаў — старажытны шахцёр з Краснасельскіх крамянёвых шахт у цяперашнім Ваўкавыскім раёне. Раней ужо існаваў яго скульптурны бюст, але цяпер, дзякуючы новым навуковым дадзеным, знешнасць была ўдакладнена і дапоўнена. Гэты вобраз плануюць выкарыстоўваць пры музеіфікацыі археалагічнага комплексу.

Акрамя таго, вучоныя аднавілі воблік жыхароў розных рэгіёнаў і эпох: селяніна з Палесся, жанчыны з паселішча на рацэ Менка, жыхароў верхняга цячэння Беразіны, а таксама жанчыны з сярэднявечнай вёскі ў Дзятлаўскім раёне. Там быў знойдзены могільнік XIII—XIV стагоддзяў з добра захаванымі касцянымі рэшткамі.

Даследаванні праводзіліся і на хрысціянскіх могілках у Бялынічах, якія дзейнічалі з канца XVI да XIX стагоддзя. У выніку ўдалося аднавіць не толькі знешнасць мужчын і жанчын, але і прыблізны выгляд іх адзення. Таксама былі рэканструяваныя вобразы людзей, якія калісьці жылі ў Нясвіжы.

Праект аб'яднаў археалогію, антрапалогію, генетыку, радыёвугляроднае датаванне, лічбавыя тэхналогіі і элементы штучнага інтэлекту, а таксама працу мастакоў і скульптараў. Ужо вядзецца падрыхтоўка да перавыдання кнігі і стварэння асобных навукова-папулярных выданняў, прысвечаных насельніцтву розных рэгіёнаў Беларусі.