CEPA: Еўропе патрэбны цэнтр ваенных аперацый ва Украіне

• 4.02.2026, 11:43

Эксперты прапануюць новы фармат абароны без апоры на ЗША.

Расія вядзе адразу дзве войны, адкрытую — супраць Украіны, і гібрыдную — супраць усёй Еўропы. Пасля магчымага мірнага пагаднення ціск Масквы не знікне, а толькі ўзмоцніцца — кібератакі, дроны, GPS-глушэнне, сабатаж і правакацыі ў паветры ўжо сталі часткай «шэрай зоны» канфлікту, піша CEPA (пераклад — сайт Charter97.org).

На гэтым фоне эксперты прапануюць стварыць ва Украіне Еўрапейскі шматмэтавы цэнтр аперацый (MDOC-U) — структуру, здольную кіраваць дзеяннямі ў паветры, кіберпрасторы, космасе, на сушы і на моры. Такі цэнтр можа стаць ядром будучай еўрапейскай абароны, асабліва калі ЗША скарацяць сваю прысутнасць у рэгіёне.

Чаму Еўропе неабходны новы камандны цэнтр?

Еўропа пакуль не мае аб’яднанага аператыўнага механізму для хуткага рэагавання на гібрыдныя пагрозы. НАТА пераважна рэагуе, а дапамога Украіне ідзе разрозненымі каналамі, што стварае прабелы, якімі карыстаецца Расія. Тым часам кібератакі, парушэнні паветранай прасторы і інцыдэнты з дронамі фіксуюцца ад Фінляндыі да Румыніі. Эксперты падкрэсліваюць, што Украіна — не асобны выпадак, а пярэдні рубеж бяспекі ўсёй Еўропы.

Што ўжо зроблена?

Францыя і Вялікабрытанія раней стварылі сумесны штаб у Парыжы, які павінен каардынаваць будучую місію па гарантаванні бяспекі Украіны. У яго структуру ўваходзіць і кантынгент, які адказвае за абарону ўкраінскай паветранай прасторы. Аднак сучасная вайна патрабуе не толькі кантролю над паветрам, але і інтэграцыі касмічных, кібер-, інфармацыйных і беспілотных сістэм. Адсюль — неабходнасць стварыць MDOC-U.

ФАЗА 1. Стварэнне Аб’яднанага авіяцыйнага камандавання ва Украіне (AAC-U)

Еўрапейская місія павінна сфарміраваць камандаванне, аналагічнае цэнтрам НАТА ў Германіі, Іспаніі і Нарвегіі.

Задачы AAC-U:

— аб’яднаць даныя ўсіх украінскіх і саюзніцкіх сенсараў;

— забяспечыць агульную карціну паветранай прасторы;

— павысіць эфектыўнасць супрацьпаветранай і супрацьракетнай абароны;

— уключыць еўрапейскіх вайскоўцаў у сумеснае кіраванне.

ФАЗА 2. Ператварэнне AAC-U у шматдоменны цэнтр MDOC-U

Наступны крок — дадаць да авіяцыйнай структуры цэнтры:

— кібер- і радыёэлектроннай барацьбы,

— касмічнага маніторынгу,

— дроновых і ракетных сістэм.

MDOC-U зможа аб’ядноўваць даныя са спадарожнікаў, радараў, кіберсетак і сенсараў у адзіную карціну, што дазволіць паражаць мэты за лічаныя хвіліны.

Цэнтр павінен стаць часткай будучага «дроннага шчыта ЕС» і асновай міждзяржаўнага абароннага камандавання, якое аб’яднае Балтыю, Скандынавію, Польшчу, Румынію і Украіну.

Перавага такога фармату — еўрапейскае лідарства і гнуткасць: да праекта змогуць далучацца краіны па-за НАТА, а саюзнікі, якія не жадаюць удзельнічаць, змогуць застацца ўбаку, не блакуючы працэс.

MDOC-U — не проста інструмент для абароны Украіны, а пачатак маштабнай трансфармацыі еўрапейскай абароны. Гэта шанец стварыць адзіную сістэму, здольную стрымліваць Расію без прамой апоры на ЗША.