«Энергетычнае перамір’е» аказалася фікцыяй

• Уладзімір Фесенка
• 2.02.2026, 12:00

Што хаваецца за заявамі пра паўзу ў ударах па энергетыцы.

Міні-сенсацыяй апошніх дзён стала так званае «энергетычнае перамір’е». Спачатку хадзілі чуткі, ды яшчэ і ад Z-ваенкароў, таму было шмат сумневаў і недаверу адносна гэтай інфармацыі. Але потым сам Трамп заявіў, што з-за «моцнага холаду, такога ж, як у ЗША», ён «асабіста папрасіў Пуціна не абстрэльваць Кіеў і іншыя гарады на працягу тыдня». Нарэшце і прэзідэнт Зяленскі пацвердзіў інфармацыю пра «энергетычнае перамір’е», падзякаваўшы Трампу. Але адначасова стала зразумела, што Украіна да гэтых дамоўленасцяў дачынення не мае.

Дык што азначае гэтае «энергетычнае перамір’е»? Ідзе гаворка пра скрытыя дамоўленасці, якія былі ўзгоднены яшчэ ў Абу-Дабі? Ці там дамаўляліся, але не дамовіліся, і ўсё вырашылі просьбы Трампа і «жэст добрай волі» з боку Пуціна? І ці можна тады ўвогуле казаць пра «перамір’е»? У «добрую волю» Пуціна ўкраінцы якосьці не вельмі вераць. І таму ёсць прастора для інтэрпрэтацый матываў і наступстваў «энергетычнага перамір’я».

Амаль напэўна можна сказаць, што ў Абу-Дабі нейкіх канкрэтных дамоўленасцяў адносна «энергетычнага перамір’я» не было, хоць гэтая тэма, паводле слоў Зяленскага і паведамленняў заходніх СМІ, там абмяркоўвалася. Калі б у Абу-Дабі былі дамоўленасці пра энергетычнае перамір’е, амерыканцы, перадусім Стыў Уіткоф, адразу б пра гэта сказалі. Уіткоф пасля першага раўнда перамоў у Абу-Дабі з усіх сіл імкнуўся прадэманстраваць станоўчыя вынікі гэтых перамоў і, адпаведна, сваёй працы. І калі б менавіта тады дамовіліся пра «энергетычнае перамір’е», Уіткоф абавязкова сказаў бы пра гэта, каб прадэманстраваць свае перамоўныя поспехі.

Тое, што сказаў Трамп, відаць, так яно і было. Фактычна замест афіцыйных дамоўленасцяў адбылася банальная «паняційка», асабістая дамоўленасць паміж Трампам і Пуціным. Нібыта ўсе задаволены. Але праз суткі выходзіць Дзмітрый Пяскоў, прэс-сакратар Пуціна, і кажа, што гэтае «перамір’е» доўжыцца толькі да 1 лютага. І хто каго падманвае? Падаецца, што чарговы раз у дураках апынуўся цяперашні прэзідэнт ЗША. Добра, што ён зразумеў (з вялікім спазненнем), што расійскія ўдары зімой і ў лютыя маразы па энергетычных аб’ектах Кіева і іншых гарадоў Украіны ствараюць сапраўдную гуманітарную катастрофу, і ініцыяваў «энергетычнае перамір’е». Але цяпер трэба зразумець іншае: Пуцін зноў яго падманвае. Замест тыдня «перамір’я» Расія збіралася выконваць яго толькі 2–3 дні. А за «перамір’е» расіяне выдаюць банальную паўзу ў паветраных ударах па Кіеве, што рэгулярна здаралася і раней.

То бок з гэтай гісторыі не трэба рабіць далёкасяжных высноў і не варта ўспрымаць гэтае «перамір’е» як пралог завяршэння вайны і прэлюдыю да мірнай дамовы. Гэта сітуатыўная рэакцыя Трампа на рэальную і вострую праблему і сітуатыўная тактычная гульня Пуціна ў адносінах да Трампа. Гэта не першае і, відаць, не апошняе часовае (шматдзённае) ўмоўнае «перамір’е», якое абвяшчае Пуцін. Гэта яго тактычная гульня вакол перамоўнага працэсу.

Тым не менш, некаторыя карысныя высновы з гэтага «перамір’я» трэба зрабіць, а таксама неабходна іх выкарыстоўваць у далейшым перамоўным працэсе.

Па-першае, уся гэтая гісторыя чарговы раз паказала, што Трамп застаецца вельмі важным і патрэбным для Пуціна, і дзеля Трампа расійскі дыктатар гатовы на пэўныя палітычныя жэсты і нават саступкі (пакуль што чыста фармальныя). І прэзідэнту ЗША варта было б выкарыстоўваць гэта больш настойліва і рэгулярна. Тады будзе і больш вынікаў у перамоўным працэсе. Дарэчы, таксама стала зразумела, што паміж Крэмлём і Белым домам адбываецца неафіцыйная камунікацыя, пра якую шырокай грамадскасці не паведамляецца.

Па-другое, створаны хай і часовы, фармальны і паказушны, але ўсё ж прэцэдэнт «энергетычнага перамір’я». І ён важны, як і лакальныя часовыя «перамір’і» вакол Запарожскай АЭС. І калі гэта для Пуціна магчыма на некалькі дзён, трэба рабіць гэта больш працяглым. І на другім раундзе перамоваў, якія павінны адбыцца ў Абу-Дабі, магчыма ў іншую дату ў сувязі з сітуацыяй вакол Ірана, абавязкова трэба ўздымаць пытанне пра падаўжэнне «энергетычнага перамір’я» і яго юрыдычнае афармленне. І гэта трэба рабіць не толькі ўкраінскай дэлегацыі, а ў першую чаргу амерыканскім перамоўцам.

Неафіцыйныя дамоўленасці не працуюць, як сведчыць досвед і цяперашняй адміністрацыі ЗША. У сакавіку 2025 года ЗША ўжо дамаўляліся пра энергетычнае перамір’е паміж РФ і Украінай. Але тыя дамоўленасці не былі юрыдычна аформлены. І ўсё завершылася хуткім правалам. Таму любыя цяперашнія перамоўныя дамоўленасці трэба юрыдычна афармляць. Інакш на наступным раундзе перамоваў расійскі бок будзе гэта пераглядаць па-свойму. Гэта іх тыповая перамоўная тактыка, паводле сведчанняў нашых дыпламатаў.

Тое, што на другім раундзе перамоваў не будзе Стыва Уіткофа і Джарэда Кушнера, не варта ўспрымаць як новы фармат перамоваў і выхад ЗША з перамоваў аб заканчэнні расійска-украінскай вайны. Галоўныя амерыканскія прадстаўнікі ў нашых перамовах, хутчэй за ўсё, будуць адсутнічаць часова, у сувязі з абвастрэннем сітуацыі вакол Ірана (Уіткоф афіцыйна задзейнічаны ў перамовах з Іранам, магчыма, да гэтых перамоваў далучыцца і Джарэд Кушнер). Але, судзячы па тым, што сказаў дзяржсакратар ЗША Марк Рубіа на слуханнях у Кангрэсе ЗША, амерыканскія прадстаўнікі на другім раундзе перамоваў у Абу-Дабі (ці ў іншым месцы) ўсё ж будуць.

Без актыўнага амерыканскага пасярэдніцтва наўрад ці будзе магчымы «выніковы і канструктыўны» перамоўны працэс паміж Украінай і Расіяй. Аднак у адсутнасць Уіткофа і Кушнера не варта чакаць ад другога раўнда перамоваў нейкіх прарыўных рашэнняў. Хутчэй за ўсё, гэта будзе чыста тэхнічны перамоўны раўнд. Уіткоф і Кушнер зрабілі запуск прамых змястоўных перамоваў, у бягучым рэжыме яны могуць працягвацца і без іх, а вось для прыняцця прынцыповых палітычных рашэнняў іх удзел у мірных перамовах будзе неабходны.

Уладзімір Фесенка, Facebook