Сі атрымаў поўны кантроль над арміяй Кітая і карт-бланш у дачыненні да Тайваня
- 1.02.2026, 14:39
Канцэнтрацыя ўлады павышае рызыкі памылак.
Старшыня КНР Сі Цзіньпін фактычна сканцэнтраваў поўны кантроль над узброенымі сіламі Кітая ў сваіх руках, ліквідаваўшы апошніх высокапастаўленых вайскоўцаў, здольных уплываць на прыняцце рашэнняў. Арышт генерала Чжана Юся — яго даўняга саюзніка і сябра дзяцінства, якога Сі называў «старэйшым братам», — ліквідаваў любыя аўтарытэтныя ўнутраныя галасы, здольныя стрымліваць дзеянні Пекіна ў дачыненні да Тайваня, піша The Wall Street Journal. Паводле ацэнак апытаных выданнем экспертаў, гэта дае Сі карт-бланш у тайваньскім пытанні і сведчыць пра яго беспрэцэдэнтную ўпэўненасць у перспектыве «аб’яднання».
У той жа час аналітыкі, якія размаўлялі з WSJ, адзначаюць, што на фоне кадравых узрушэнняў неадкладнае ўварванне на Тайвань выглядае менш верагодным. Замест гэтага Сі змяшчае акцэнт на кампанію прымусу, накіраваную на падрыў рашучасці Тайбэя без пачатку адкрытых баявых дзеянняў. Ідзе гаворка пра бесперапынныя ваенныя вучэнні, што імітуюць марскую і паветраную блакаду выспы, эканамічны і кіберціск, а таксама пра «прававую вайну» — выкарыстанне кітайскага заканадаўства для пераследу тайваньскіх чыноўнікаў і ціску на грамадзян Тайваня.
Тайваньскія ўлады заяўляюць пра кібератакі на энергетычную і медыцынскую інфраструктуру выспы, а таксама пра спробы Пекіна дыпламатычна ізаляваць Тайвань, у тым ліку праз ціск на Японію. Паводле слоў былой высокапастаўленай прадстаўніцы ЗША на Тайване Лоры Розенбергер, захаванне пераканаўчай ваеннай пагрозы застаецца ключавым інструментам Сі для ціску на Тайбэй.
Пра арышт Чжана Юся стала вядома 24 студзеня. Гэты інцыдэнт стаў часткай маштабнай чысткі, у ходзе якой Сі за апошнія гады адправіў у адстаўку пяцярых з шасці генералаў, асабіста прызначаных ім усяго тры гады таму. Хаця кітайскім вайскоўцам на закрытым брыфінгу паведамілі, што Чжан нібыта перадаваў ЗША ядзерныя сакрэты і браў хабары, афіцыйна Пекін абмежаваўся фармулёўкамі пра парушэнне партыйнай дысцыпліны і заканадаўства, а Мінабароны КНР заклікала пазбягаць «неабгрунтаваных спекуляцый», піша WSJ.
Адна з магчымых прычын канфлікту паміж Сі і Чжанам, на думку аналітыкаў, — рознагалоссі па тэрмінах падрыхтоўкі арміі да тайваньскага сцэнару. Як пісаў аналітык Jamestown Foundation К. Трыстан Танг, Сі настойваў на дасягненні поўнай аператыўнай гатоўнасці да 2027 года, тады як Чжан пераносіў гэтую мэту на 2035-ы. Пасля яго арышту вайсковая газета абвінаваціла генерала ў «сур’ёзным папранні» сістэмы абсалютнай улады старшыні Цэнтральнага ваеннага савета — фармулёўка, якую эксперты расцэньваюць як указанне на палітычны выклік аўтарытэту Сі.
Некаторыя аналітыкі папярэджваюць, што канцэнтрацыя ўлады павышае рызыкі памылак. Былы стратэг Пентагона Дру Томпсан адзначае, што, аслабіўшы вышэйшы орган ваеннага кіравання, Сі ўскладніў сістэму камандавання і кантролю, фактычна кіруючы мільённай арміяй праз «камітэт з аднаго чалавека». Тым не менш, паводле звестак крыніц WSJ, Пекін лічыць гэты рызыка апраўданым і ўсё больш скептычна ацэньвае гатоўнасць Вашынгтона ўмешвацца ў канфлікт вакол Тайваня.
Нават найбуйнейшы ў гісторыі продаж амерыканскай зброі Тайваню на суму $11,1 млрд у Пекіне ўспрымаецца хутчэй як падтрымка абароннай прамысловасці ЗША, чым як цвёрдае абавязацельства ў сферы бяспекі, адзначае дырэктар праграмы па Кітаі Цэнтра Стымсана Юнь Сунь. У Кітаі таксама разлічваюць выкарыстаць кантакты Сі з прэзідэнтам Дональдам Трампам для далейшага падрыву даверу Тайбэя да ЗША. Крыніцы выдання ў Белым доме, аднак, заяўляюць, што Вашынгтон робіць стаўку на стрымліванне Кітая праз абарону, якая абапіраецца на «першы астраўны ланцуг», і на паглыбленне тэхналагічнай узаемазвязанасці з Тайванем.