Ці варта чакаць у Беларусі долар па 2,5 рубля?
- 1.02.2026, 10:38
З’явіліся прагнозы па курсах валют і асноўных актывах.
Долар таннее, золата даражэе, а табло каля абменнікаў усё часцей прымушаюць задумацца. Студзень прынёс нямала сюрпрызаў і паказаў, што звыклыя сцэнары ўсё горш працуюць, піша Onliner.
На гэтым фоне ўзнікаюць пытанні: ці можа долар апусціцца да 2,5 рубля, як рэкордная цана на золата паўплывае на жыццё звычайных беларусаў і чаго наогул чакаць ад валют у лютым?
Хто аказаўся дакладней у студзені — чытачы ці эксперт?
У канцы мінулага года эканаміст Аляксандр Козлаў падзяліўся сваім поглядам на валютны рынак, а мы прапанавалі чытачам зрабіць уласны прагноз. Прыйшоў час праверыць, хто аказаўся правы.
Эксперт і большасць нашых чытачоў не чакалі рэзкіх рухаў долара і разлічвалі на яго рост. Фактычна долар у студзені знізіўся да 2,83 рубля. Такім чынам, больш дакладнымі аказаліся 145 чытачоў, якія выбралі варыянт «упадзе».
Козлаў называў расійскі рубель пераацэненым, але пры гэтым чакаў, што ў студзені ён застанецца ў калідоры 79—83 рублёў за долар. Фактычна рубель умацаваўся да 76 рублёў за долар. Сярод чытачоў найдакладнейшым аказаўся варыянт «падаражэе» (254 галасы).
Эксперт прагназаваў спакойны студзень і дыяпазон 1,15—1,17 долара за еўра. Аднак курс еўра да долара вырас да 1,2. Бліжэй да рэальнасці аказаліся тыя, хто чакаў росту: варыянт «падаражэе» выбралі 459 чалавек.
Аналітык чакаў зніжэння цэн і дапускаў падзенне каціровак аж да 60 долараў за барэль. Аднак рынак пайшоў у іншы бок: нафта падаражэла і ў студзені дасягала ўзроўняў каля 70 долараў. Правымі аказаліся 257 чытачоў, якія выбралі варыянт «вырасце».
Па золату Козлаў папярэджваў пра перагрэтасць рынку і чакаў карэкцыі. Аднак у студзені золата працягнула рост і абнавіла гістарычныя максімумы, падымаючыся да 5600 долараў за тройскую ўнцыю. Праўда, карэкцыя адбылася ў той жа дзень. Найдакладнейшымі аказаліся чытачы, якія выбралі варыянт «працягне біць рэкорды» (516 чалавек).
Што адбывалася з валютамі ў студзені
У студзені на валютным рынку склалася нетыповая карціна: расійскі і беларускі рублі ўмацоўваліся, тады як долар літаральна таяў на вачах. Па словах эксперта, гэта не азначае, што долар стаў слабым. Проста рублі часова ўмацаваліся з-за ўнутраных фактараў у Расіі.
— Я б не сказаў, што долар слабея як валюта. Аксэнт цяпер зусім на іншых рэчах. Амерыканцы ў меншай ступені хвалююцца пра стабільнасць курса долара і больш займаюцца вырашэннем структурных праблем у эканоміцы. Валюта — гэта адлюстраванне стану эканомікі, і любыя пераўтварэнні заўсёды суправаджаюцца павышанай валацільнасцю.
Калі паглядзець шырэй, у сусветнай эканоміцы долар нікуды не знікае. Проста на яго фоне ўмацоўваюцца расійскі, а следам за ім і беларускі рубель. Ствараецца ўражанне аслаблення долара, але насамрэч гэта эфект умацавання лакальных валют.
Дадатковы ціск на долар аказвае палітыка асобных краін па скарачэнні яго долі ў золатавалютных рэзервах. У прыватнасці, Кітай паступова скарачае аб’ёмы даляравых актываў і нарошчвае золата. Гэта фармуе нестабільнасць, але не азначае сістэмнага краху долара. Больш за тое, такія працэсы ў значнай ступені кіруемыя і выкарыстоўваюцца ЗША ў уласных інтарэсах.
Чаго чакаць ад расійскага рубля ў лютым
Умацаванне расійскага рубля ў пачатку года эксперт называе ў многім пераацэненым і папярэджвае, што за вонкавай устойлівасцю хаваюцца сур’ёзныя дысбалансы. Пры гэтым у кароткатэрміновай перспектыве расійскі рубель сапраўды можа стаць яшчэ мацнейшым.
— Расійскі рубель узмацніўся ў студзені найперш за кошт дарагіх грошай. Стаўка Цэнтрабанка РФ 16% — гэта надзвычай высокі ўзровень, рубель аб’ектыўна дарагі. Плюс тут адыгрывае ролю псіхалогія, геапалітыка і вера ў ўстойлівасць расійскай эканомікі. Усё гэта разам дае эфект умацавання.
У Расіі сёння дастаткова рэсурсаў, каб рубель умацаваўся не толькі да 70 рублёў за долар, а тэарэтычна да рубля за долар. Пытанне ў тым, на колькі надоўга хопіць гэтых рэсурсаў. Ужо цяпер мы бачым няправільныя прапорцыі: рубель умацоўваецца, а цэны ўнутры краіны працягваюць расці.
Гэта надзвычай адчувальна для экспарцёраў. Пры ўмацаванні рубля яны атрымліваюць менш выручкі ў нацыянальнай валюце, і нагрузка на іх узрастае. Планавае астуджэнне эканомікі прадугледжвае стрымліванне інфляцыі, але на практыцы мы назіраем рост цэн пры моцным рублі — гэта рознанакіраваная і нежаданая дынаміка.
Таму, калі казаць пра гарызонт шырэйшы за некалькі месяцаў, я не змяняю свайго погляду: у доўгатэрміновай перспектыве расійскі рубель усё роўна будзе слабнець. Умоўна кажучы, рух да ўзроўняў каля 100 рублёў за долар — гэта тая траекторыя, да якой эканоміка будзе вяртацца. Аднак у кароткатэрміновай перспектыве, у тым жа лютым, я не здзіўлюся, калі расійскі рубель умацуецца да 70 рублёў за долар.
Долар
Рашэнне ФРС ЗША захаваць стаўку без змяненняў стала адной з ключавых навін канца студзеня. Аднак, на думку эксперта, само па сабе гэта рашэнне не з’яўляецца фактарам, здольным істотна змяніць курс долара ў кароткатэрміновай перспектыве.
— Тое, што ФРС не панізіла і не павысіла стаўку, прынцыпова на курс долара не паўплывае. Дарагія грошы ў Амерыцы — гэта сітуацыя, у якой рынак жыве ўжо не першы год. У ФРС свая стратэгія, яна шматфактарная, і стаўка — толькі адзін з элементаў.
Зніжэнне стаўкі, як паказваюць даследаванні і практыка, заўсёды мае меншы эфект, чым яе павышэнне. Гэта асіметрычны працэс, у тым ліку з псіхалагічнага пункту гледжання. Таму чакаць, што адно рашэнне ФРС здольна рэзка змяніць становішча долара, не варта.
Пры гэтым я наогул не казаў бы пра аслабленне долара як такога. У сусветнай эканоміцы ён нікуды не знікае. Хутчэй мы бачым умацаванне расійскага і беларускага рублёў, на фоне якога ствараецца ўражанне слабасці долара. Плюс на долар аказваецца ціск спробамі асобных краін, у тым ліку Кітая, скараціць долю долара ў золатавалютных рэзервах.
Калі гаварыць пра Беларусь, то ў лютым я не чакаю рэзкіх рухаў па долары. Пры захаванні моцнага расійскага рубля беларускі таксама будзе адчуваць сябе ўстойліва. Хутчэй за ўсё, долар будзе вагацца паблізу бягучых значэнняў — у дыяпазоне каля 2,8—2,9 беларускага рубля. Узровень 3 рублі застаецца псіхалагічнай адзнакай, і ў лютым я не бачу падстаў для ўпэўненага замацавання вышэй за яе.
Еўра
У пачатку года еўра прыкметна ўмацаваўся адносна долара, аднак эксперт не звязвае гэтую дынаміку з паляпшэннем эканамічнай сітуацыі ў Еўропе.
— Умацаванне еўра выглядае чакана на фоне таго, што долар часова аслаб да шэрагу валют. Але пры гэтым аб’ектыўных перадумоў для паляпшэння эканомікі Еўропы сёння няма. Калі паглядзець, што адбываецца ў ЕС, мы ўбачым санкцыйны ціск, сітуацыю ва Украіне, структурныя праблемы і запаволенне эканамічнага росту. На гэтым фоне гаварыць пра моцны еўра з фундаментальнага пункту гледжання не даводзіцца.
Рост курсу еўра — гэта хутчэй вынік палітыкі ЗША. Амерыканцы мэтанакіравана робяць сваю валюту таннейшай, стымулюючы эканоміку і павышаючы канкурэнтаздольнасць амерыканскіх тавараў. У гэтай логіцы еўра ўмацоўваецца не таму, што Еўропа стала мацнейшай, а таму, што долар стаў таннейшы.
У студзені курс еўра даходзіў да ўзроўняў каля 1,20 долара за еўра. Аднак такі ўзровень мне не здаецца ўстойлівым. Ён не адлюстроўвае рэальнага стану еўрапейскай эканомікі. Больш зразумелым і лагічным у лютым я лічу дыяпазон 1,15—1,16 долара за еўра.
Золата
На пачатку года золата вырашыла гучна нагадаць пра сябе: на працягу аднаго дня каціроўкі маглі абнавіць гістарычны максімум — аж да 5600 долараў за тройскую ўнцыю, — а ўжо да вечара страціць да 12% кошту. Такая валацільнасць, на думку эксперта, кажа не пра сілу золата, а пра нарастанне нявызначанасці і трывожных чаканняў у сусветнай эканоміцы.
— Золата цяпер перакуплена. Калі за адзін дзень мы бачым і гістарычны максімум, і рэзкі абвал, гэта не прыкмета ўстойлівага росту. Гэта рэакцыя на страхі і нестабільнасць. Рынак проста не разумее, што будзе далей, і кідаецца паміж «купіць любой цаной» і «тэрмінова зафіксаваць прыбытак».
Рост цэн на золата звязаны з тым, што дзяржавы стараюцца абараніць свае рэзервы на фоне палітычных і фінансавых рызык. Перш за ўсё гаворка пра краіны, якія скарачаюць долю долара і нарошчваюць залатыя запасы.
Увогуле, дарагое золата — гэта дрэнны маркер. Яно не сведчыць пра здароўе сусветнай эканомікі. Наадварот.
Калі золата каштуе так дорага, значыць, удзельнікі рынку не давяраюць ні валютам, ні фінансавым інстытутам.
Гэта індыкатар палітычнай і эканамічнай нестабільнасці. Калі б такія цэны на золата адлюстроўвалі рэальны стан сусветнай эканомікі, гэта азначала б неабходнасць глабальнай перабудовы ўсёй фінансавай сістэмы — з балючымі наступствамі.
Рост золата амаль заўсёды суправаджаецца ростам інфляцыі, падаражаннем тавараў і зніжэннем пакупніцкай здольнасці грошай. Людзі і дзяржавы пачынаюць ратаваць назапашванні, а не інвеставаць у развіццё. Для сусветнай эканомікі гэта шлях да запаволення.
У кароткатэрміновай перспектыве я чакаю карэкцыі, хоць рэзкія цэнавыя рыўкі могуць заставацца і далей. Золата рана ці позна павінна вярнуцца ў больш збалансаваны стан. То, што мы бачым цяпер, на маю думку, часовая гісторыя. І чым даўжэй цана будзе трымацца на экстрэмальна высокіх узроўнях, тым вышэйшыя рызыкі рэзкага і балючага адкату.
Нафта
Нафта на пачатку года таксама вырашыла не адставаць ад золата і дабавіць рынкам эмоцый — каціроўкі пайшлі ўверх, Brent наблізілася да адзнакі 70 долараў за барэль, і адразу ўзнікла пытанне: што наогул адбываецца?
— Рынак нафты цяпер нестабільны, нафта таргуецца з падвышанай нервовасцю, і цана ў моманце закладвае больш высокі «прыцел», чым той, які дыктавалі б чыста эканамічныя фактары. Адным з фактараў росту стала сітуацыя вакол венесуэльскай нафты і ўвогуле ўзмацненне геапалітычнай турбулентнасці.
Калі казаць спрошчана, амерыканцы забралі венесуэльскую нафту і накіроўваюць яе ў перапрацоўку. Гэты працэс не хуткі. А рынак ужо цяпер рэагуе на будучыя пастаўкі, і цана нафты ў моманце выглядае вышэйшай, чым яна была б у ранейшых умовах.
Я думаю, што праз нейкі час цана нафты можа вырасці яшчэ. Гэта можа быць звязана з тым, што ЗША будуць працягваць маніпуляваць гэтым рынкам. Наколькі менавіта вырасце цана, сказаць складана, але рух да 80 долараў за барэль выглядае цалкам магчымым.