Куды зніклі 1,5 млн кантрактнікаў у РФ?

• Андрэй Федарэнка
• 9.01.2026, 10:59

Колькі б Крэмль ні маўчаў пра свае страты, іх велічыню немагчыма схаваць у шафе.

Пуцін падчас «прамой лініі» агучыў колькасць групоўкі на акупаванай частцы Украіны, і ў часткі Z-блогераў узнікла шчырае недаўменне. Раптам высветлілася, што кудысьці знікла да 1,5 млн расійскіх кантрактнікаў

Пры адсутнасці афіцыйнай інфармацыі пра страты Узброеных сіл РФ складана паверыць, што ўсе гэтыя 1,5 млн загінулі. Праўда, гэтая лічба цесна перасякаецца з данымі Генеральнага штаба Украіны пра страты РФ. А якія ж рэальныя страты расіян за амаль чатыры гады вайны?

Найбольш правераны і дакладны падыход прапануе «Медыязона», якая разам з «Бі-бі-сі» на пастаяннай аснове збірае інфармацыю пра загінулых — на падставе спадчынных спраў і адкрытых крыніц па загінулых расійскіх вайскоўцах.

Па стане на снежань 2025 года колькасць зафіксаваных смерцяў склала 156 тыс. чалавек, а ўскосныя разлікі па спадчынных справах — 219 тыс. Падлік на аснове зафіксаваных смерцяў з’яўляецца найбольш дакладным, хоць, верагодна, ён не ахоплівае ўсе страты, бо інфармацыя пра загінулых з’яўляецца з вялікай затрымкай або ўвогуле не трапляе ў адкрытыя крыніцы. Таксама не ўлічваецца колькасць зніклых без вестак.

Ёсць яшчэ адзін спосаб ацэнкі, пра які ніхто не згадвае, — сацыялагічныя даследаванні. Апытанні не даюць дакладнай лічбы загінулых расіян, але дазваляюць ацаніць прыблізны маштаб страт.

У 2024 годзе ВЦИОМ правёў апытанне наконт памеру кола сяброў у расіян. Высветлілася, што кожны расіянін у сярэднім мае каля 8 сяброў. Найбольш цікава, што ў гэтым апытанні было пытанне пра прычыны страты сяброў, і 4% рэспандэнтаў заявілі, што страцілі сябра на «СВА».

ВЦИОМ — гэта сацыялагічная служба, даволі лаяльная да ўлады РФ, таму калі дадзеныя і былі неяк скажоныя, дык, хутчэй за ўсё, у бок заніжэння, а не завышэння, — каб не дэманстраваць цяжкія наступствы вайны для расіян.

Вазьмём за аснову для разлікаў працаздольнае насельніцтва РФ (у ўзросце ад 16 да 62 гадоў), гэта значыць каля 85 млн чалавек у 2024 годзе. З улікам колькасці сяброў (8 чалавек) і долі страт (4%) колькасць загінулых расіян у 2024 годзе склала прыблізна 420 тыс. чалавек.

Іншы даследчы цэнтр РФ — «Левада-Цэнтр» — рэгулярна праводзіць апытанні грамадскай думкі адносна так званай спецыяльнай ваеннай аперацыі ва Украіне. У адным з апытанняў у жніўні 2025 года рэспандэнтам задалі пытанне: «Наколькі моцна спецыяльная ваенная аперацыя закранула вас асабіста і вашу сям’ю?».

Доля апытаных расіян, якіх СВА неяк закранула, склала каля 58%. Варта звярнуць увагу, што 40% лічаць, што СВА іх «зусім не закранула». Сярод тых, каго вайна закранула, прыблізна ў 30% загінулі сваякі, сябры або знаёмыя. Калі дапусціць, што ў тыповага расіяніна кола сваякоў, сяброў, знаёмых налічвае да 50 чалавек, то страты ў СВА роўныя 300 тыс. чалавек.

Паводле розных крыніц, колькасць загінулых перавышае 200 тыс. чалавек. Сацыялагічныя даследаванні даюць ацэнку да 400 тыс. Мы не ведаем дакладных лічбаў загінулых і, магчыма, ніколі не даведаемся, але страты на ўзроўні каля 300 тыс. выглядаюць цалкам праўдападобнымі. А калі дапусціць, што суадносіны загінулых да параненых складае 1 да 3, то лічба Генштаба ЗСУ пра страты расіян на ўзроўні 1,2 млн чалавек з’яўляецца абсалютна рэалістычнай.

Відавочна, што страты не з’яўляюцца для расіян нейкай таямніцай, якую цалкам хавае прапаганда. Маштаб страт шырока вядомы, і вайна з тэлевізара ўжо даўно стала рэальнасцю для многіх сямей у РФ. І колькі б Крэмль ні маўчаў пра свае страты, іх велічыню немагчыма схаваць у шафе.

Андрэй Федарэнка, nv.ua