У Расіі наспявае грандыёзная «зачыстка»

• Дзмітрый Чарнышэў
• 31.01.2026, 11:49

Некаторыя занадта шмат ведаюць.

Хачу расказаць расійскім z-патрыётам і валанцёрам, якія дапамагаюць рашыстам на фронце, што з імі будзе пасля заканчэння вайны. Яны ж думаюць, што раз яны збіраюць грошы, аптэчкі, ежу, сувязь, дроны і розныя «буханкі», то Радзіма іх адзначыць, узнагародзіць, скажа дзякуй. Магчыма, яны нават пройдуць па Чырвонай плошчы асобнай калонай — вось ідуць гераічныя валанцёры, якія падставілі плячо, дапамагалі ў тыле і на перадавой. Дзе там. Іх масава пусцяць пад сякеру. Услед за іншымі «героямі» — Матарола, Прыгожын, Уткін, Жылін, Цыплакоў і іншыя «іспанцы», «Гіві», «бэтманы», «вагнера» і г.д., якіх «свае» зачысцілі. Проста таму, што яны больш не патрэбныя.

Аўтарытарная сістэма не можа існаваць з людзьмі не з сістэмы, якія ведаюць, як яна насамрэч працуе. Дыктатура трымаецца на міфах: пра парадак, кантроль і рацыянальнасць. Баявая гатоўнасць — найвышэйшая. Усё ідзе па графіку, у дакладнай адпаведнасці з тэрмінамі. Страт няма, вораг бязладна адступае. А валанцёры — жывое сведчанне бездарнасці, мясных штурмаў, абнуленняў, правалаў, армейскага бардака і татальнага крадзяжу.

Людзі, якія дапамагалі выжыць неэфектыўнай дыктатуры ў момант крызісу, пасля крызісу становяцца для яе самай небяспечнай групай. Яны ведаюць рэальныя лічбы страт. Яны бачылі на фронце ўсё. Яны шмат размаўлялі з салдатамі. Яны ўдзельнічалі ў шэрых схемах. Яны ўмеюць дзейнічаць па ўласнай ініцыятыве і, галоўнае, — яны прывыклі быць незаменнымі. Для вертыкалі ўлады гэта смяротна небяспечна.

Занадта шмат ведаючых расійскіх валанцёраў будуць ліквідаваць у некалькі этапаў. Першая зачыстка — сімвалічная. Валанцёраў перастануць узгадваць у афіцыйным наратыве. Іх уклад мінімізуюць: маўляў, «дапамагалі па драбязе», «ініцыятывы знізу», але насамрэч больш перашкаджалі — у Генштабе ж не дурні сядзяць і да вайны ўсё было гатова. Усе заслугі будуць прыпісваць генералам, дзяржаве, міністэрствам, «мудраму кіраўніцтву». Гэта трэба для абнулення маральнага капіталу. Так Сталін пасля вайны перастаў плаціць грошы за ордэны ветэранам. Калі грамадства не прызнае твой уклад — цябе лягчэй знішчыць.

Потым у справу ўступяць юрысты. Кожны чалавек, які ўдзельнічаў у валанцёрскім руху, ведае, што часта для паскарэння працы трэба абыходзіць правілы. Менавіта гэта абвесцяць злачынствам, незаконным фінансаваннем, несанкцыянаванай лагістыкай, парушэннем валютнага або падатковага заканадаўства. А на гэтую партыю «левых» кітайскіх дронаў, прывезеных па шэрых схемах, у вас ёсць накладныя? Ах, няма... Ды вы ж злачынца! І будзе некалькі вельмі яскравых паказальных працэсаў, мэта якіх — выбарачнае дэманстратыўнае пакаранне.

Бо наступная стадыя замятання смецця пад дыван — раскол у асяроддзі валанцёраў. З’яўляюцца «правільныя патрыятычныя валанцёры» (лояльныя, усё зразумелі і замоўклі) і «сумнеўныя элементы» і «аферысты», што крадуць народную дапамогу. Гэта разбурыць гарызантальныя сувязі паміж валанцёрамі. Гэта любімая забава дыктатуры — нацькоўваць адных на другіх.

І вось тут ужо пачнецца зачыстка. Асабліва ўразлівыя логісты, бухгалтары, z-блогеры, сувязныя паміж часткамі і тыя, хто напрамую ўзаемадзейнічаў з «палявымі камандзірамі». Кагосьці пасадзяць за бухгалтэрыю, хтосьці «выпадзе з акна», кагосьці зробяць растлінальнікам непаўналетніх. А ў каго ў Расіі хопіць мужнасці заступіцца за «педафіла»?

Вяртанне з вайны — зручны момант для зачысткі, праверкі, пераатэстацыі і іншых «службовых разборак». Лаяльнасць да дыктатуры падчас вайны не канвертуецца ў бяспеку пасля яе. Наадварот, чым больш ты дапамагаў, тым больш ты ведаеш. Ці будзе шкада гэтых «патрыётаў»? Ні кроплі. Людзі, што дапамагалі крэмлёўскай дыктатуры пратрымацца яшчэ некалькі месяцаў, не вартыя жалю.

Дзмітрый Чарнышэў, «Тэлеграм»