Паваротны момант
- 30.01.2026, 16:40
Мерц заявіў, што ЕС павінен вывучыць мову сілавой палітыкі.
У прамовах канцлера Германіі Фрыдрыха Мерца (Friedrich Merz) з'явіліся новыя акцэнты. У чацвер, 29 студзеня, ён выступіў у Бундэстагу з урадавай заявай, прысвечанай знешняй палітыцы. Мерц гаворыць пра новы сусветны парадак, які хутка фармуецца, пры якім, як выказаўся канцлер, Еўрасаюз і ФРГ мусяць навучыцца «размаўляць мовай сілавой палітыкі».
Хоць усё гэта, вядома, не новае, аднак сам факт, што падобныя выказванні адкрыта робіць кіраўнік нямецкага ўрада, азначае паваротны момант, піша для «Нямецкай хвалі» эксперт Дырк Эммерых.
Досыць ужо скаргаў на тое, што заснаваны на правілах міжнародны парадак хаваюць вялікія дзяржавы. Венесуэла, Грэнландыя… Студзень 2026 года стаў суцэльным геапалітычным катаклізмам. Вайна ва Украіне працягваецца, Кітай рыхтуецца захапіць Тайвань. А ЕС бяссільна назірае. Пакуль што.
Форум у Давосе як паваротны момант для ЕС
Цяпер гэта можа змяніцца. Паваротным момантам стаў Сусветны эканамічны форум (СЭФ) у Давосе, што адбыўся на мінулым тыдні. На ім ЕС нечакана — і, мяркуючы, не запланавана — зрабіў свае першыя, пакуль што няўпэўненыя крокі ў гэтым новым свеце.
Грэнландыя не прадаецца і не падлягае ніякім іншым формам прысваення. Калі прэзідэнт ЗША Дональд Трамп гэтага не прыме, Брусель можа таксама ўвесці штрафныя пошліны. Дарэчы, Злучаныя Штаты — зусім не пуп зямлі. Пагадненне з блокам Меркосур, у які ўваходзяць Бразілія, Аргенціна, Уругвай і Парагвай з нядаўна далучанай Балівіяй, а таксама дагавор аб свабодным гандлі з Індыяй паказваюць, што ЕС можа дыверсіфікаваць свае эканамічныя сувязі.
Еўрасаюзу спатрэбіўся пэўны час, каб ачуняць ад шоку, выкліканага стратай заходнім светам свайго лідара. Сама Еўропа, здаецца, здзіўленая і недаверліва працірае вочы. У Давосе ўпершыню стала відавочна, што ЕС можа стаць сілай, з якой давядзецца лічыцца. У сваёй урадавай заяве канцлер Мерц гаворыць пра «шчасце самапавагі» і падкрэслівае, звяртаючыся да Трампа: «Як дэмакратыі, мы з'яўляемся партнёрамі і саюзнікамі, а не падначаленымі».
Пакуль гэта гучыць хутчэй выклічна, чым упэўнена. І Мерц не хоча цалкам адштурхнуць непрадказальнага амерыканскага лідара. Акрамя прэм'ер-міністраў Італіі і Венгрыі Джорджа Мелоні і Віктара Орбана, ён — адзіны еўрапеец, які мае кантакт з Дональдам Трампам. Можа, калі-небудзь усё зноў стане добра? Не, не стане.
Адкрыццё, якога многія так доўга чакалі, прагучала надзвычай ясна: Еўрасаюз павінен узяць сваю бяспеку ў ўласныя рукі, а яго эканоміка павінна зноў стаць канкурэнтаздольнай. І тое, і другое запатрабуе велізарных намаганняў. Магчыма, тых пяці працэнтаў ВУП на абарону, выдзяленне якіх летась з вялікай цяжкасцю было ўхвалена краінамі-чальцамі НАТА, акажуцца недастатковымі. Генеральны сакратар альянсу Марк Рутэ лічыць, што ваенныя выдаткі неабходна павялічыць да дзесяці працэнтаў ВУП. Ці пойдуць усе дзяржавы ЕС гэтым курсам, пакуль незразумела.