«Калі заставаўся адзін у ШІЗА, спяваў украінскія песні»
- 30.01.2026, 13:59
Генадзь Фядыніч — пра тое, што надавала яму сілы ў зняволенні.
У інтэрв’ю сайту Charter97.org лідар прафсаюза РЭП, былы палітвязень Генадзь Фядыніч распавёў, што надавала яму сілы трымацца ў турме:
— У турме «жоўтабірочнікі», як называлі палітвязняў, заўсёды стаялі ў першых шэрагах на праверцы раніцай і ўвечары. Увага была, натуральна, павышаная, і гэта мала залежала ад мясцовага начальства калоніі, бо ўсё ішло зверху. Ёсць каманда — трэба выконваць. Усе палітвязні павінны быць людзьмі, якія не выконваюць унутраны распарадок, парушальнікамі. А калі ты парушальнік, то пазбаўляешся многіх прывілеяў.
Напрыклад, калі я трапіў у калонію, мог патраціць з маёй пенсіі ў мясцовай краме 200 рублёў. Праз чатыры месяцы — толькі 80 рублёў, і так да канца тэрміну. Што за 80 рублёў можна купіць? Амаль нічога.
Нас, палітвязняў-пенсіянераў, не прымушалі здаваць грошы ў фонд атрада, у адрозненне ад іншых. Уявіце сабе, ты асуджаны, а абавязаны здаваць грошы невядома куды. Зразумела, калі зламаўся тэлевізар або пральная машына, трэба скінуцца — няма праблем, гэта для ўсіх. А ў астатніх выпадках — куды гэтыя грошы ідуць? Добра, што адносна палітвязняў далі каманду не выкарыстоўваць фінансавы ціск.
За год у калоніі здаралася 4–5 смерцяў, бо было шмат пенсіянераў, людзей старэйшых за мяне, але сутнасць зразумелая: якое медыцынскае абслугоўванне ў калоніях можа быць?
Я, маючы юрыдычную адукацыю, дапамагаў зняволеным складаць розныя заявы і іншыя рэчы. Мне сказалі, што пойдзеш у ШІЗА, калі будзеш дапамагаць. Кажу: «Пакажыце мне інструкцыю, дзе забаронена чалавеку вусна падказаць». Я ж замест яго не пішу, а падказваю ў гэтым плане. І людзі прыходзілі рэгулярна, амаль штодня са сваімі пытаннямі, быў вымушаны адказваць. Ну, а як жа інакш? Гэта ж, урэшце, людзі.
У ШІЗА як у ШІЗА. Вядома, там холадна. Спіш хвілін 20–30, больш уначы не выйдзе, робіш зарадку, каб сагрэцца. Вядома, гэта дае нагрузку на ўвесь арганізм. Калі заставаўся адзін у ШІЗА, спяваў песні, у тым ліку і ўкраінскія, я іх шмат ведаю. Пра здароўе скажу, што ў 2018 годзе я з-за стрэсу набыў цукровы дыябет, і мне трэба было пастаянна рабіць ін’екцыі інсуліну, таму ахоўнікі казалі мне: «Хутчэй бы ты ўжо сышоў, а то пастаянна табе насіць лекі, ужо дастаў нас, мы хутка станем медбратамі». Не хачу сказаць, што мяне там жахліва прэсавалі — як кожнага палітвязня. Зразумела было, што гэта ўказанне зверху, і яны яго выконвалі.
З зняволенымі ў нас быў добры кантакт. Як пенсіянер я не хадзіў на «промку» (прамысловая зона ў турме — Заўв. Charter97.org). Людзі ж хадзілі, абменьваліся інфармацыяй, бо хто-небудзь тэлефанаваў родным, даведваўся навіны. Званкі палітвязняў, як правіла, усе праслухоўваліся: хто тэлефануе, пра што мы гаворым і каму тэлефануем. Падобная сітуацыя, на яе ж нельга паўплываць. А калі ты не можаш на яе паўплываць, ты мусіш з ёй пагаджацца, знаходзіць выхады для таго, каб яна была для цябе больш прыдатнай для выжывання.