Навукоўцы: Нешта з іншай планеты кіруе кліматам Зямлі

• 27.01.2026, 11:34

Яно здольнае выклікаць ледавіковыя перыяды.

Марс удвая меншы за Зямлю — яго маса складае толькі адну дзясятую частку масы нашай планеты, а ў найбліжэйшым пункце сваёй арбіты ён знаходзіцца на адлегласці 54,6 мільёна кіламетраў. І ўсё ж новыя даследаванні падкрэсліваюць незвычайны ўплыў Чырвонай планеты на нашу ўласную, піша Independent.

Падобна да таго, як гравітацыя Месяца прыводзіць у рух акіянскія прылівы, гравітацыя Марса, падаецца, адыгрывае істотную ролю ў фарміраванні доўгатэрміновых кліматычных мадэляў, уключаючы ўмовы, што выклікаюць ледавіковыя перыяды.

Паводле слоў прафесара планетарнай астрафізікі Каліфарнійскага ўніверсітэта Стывена Кейна, ён зацікавіўся гэтым пытаннем пасля вывучэння нядаўніх даследаванняў, што звязваюць змены зямнога клімату са слабым гравітацыйным уздзеяннем Марса.

Тое, што Чырвоная планета аказвае пэўны ўплыў на Зямлю, не было сакрэтам для навукоўцаў, аднак меркавалася, што ён даволі нязначны. Паводле слоў прафесара Кейна, ён меркаваў, што гэты ўплыў настолькі малы, каб яго было лёгка назіраць у геалагічнай гісторыі нашай планеты. Прафесар вырашыў праверыць уласныя здагадкі.

Папярэднія даследаванні ўжо паказалі, што заканамернасці, якія захаваліся ў глыбакаводных асадкавых пластах, адлюстроўваюць доўгатэрміновыя кліматычныя цыклы, якія, меркавана, знаходзяцца пад уплывам Марса, нягледзячы на яго малую масу і велізарную адлегласць ад Зямлі.

У сваёй працы прафесар Кейн ужыў іншы падыход: яны з камандай правялі маштабныя камп'ютарныя мадэляванні паводзінаў Сонечнай сістэмы, доўгатэрміновых змяненняў арбіты і нахілу Зямлі, якія вызначаюць, як сонечнае святло дасягае паверхні нашай планеты цягам дзясяткаў тысяч, а то і мільёнаў гадоў. Варта адзначыць, што гэтыя цыклы змянення арбіты і становішча, якія называюць цыкламі Мілянковіча, маюць цэнтральнае значэнне для разумення таго, як і калі пачынаюцца і заканчваюцца ледавіковыя перыяды.

Вынікі камп'ютарных мадэляў прадказваюць, што Марс аказвае асаблівы ўплыў на гэтыя больш кароткія цыклы — адзін з якіх цягнецца каля 100 000 гадоў, а другі — каля 2,3 мільёна гадоў.

Нагадаем, ледавіковы перыяд — працяглы перыяд, на працягу якога на полюсах існуюць пастаянныя ледзяныя шчыты. За сваю мільярдную гісторыю Зямля перажыла пяць або шэсць падобных перыядаў.