Дзякуй Зяленскаму за надзею
- Любоў Лунева
- 26.01.2026, 13:20
Як жа ўсё ж прыемна адчуваць падтрымку ад прэзідэнта іншай краіны!
Трывога, што ў цяперашняй сітуацыі вайны ва Украіне і на Блізкім Усходзе, падаўлення паўстання ў Іране, у перыяд, калі на вачах разбураецца сусветны лад, пра Беларусь ніхто і ўспамінаць не стане, трымае і не адпускае ні на хвіліну.
Калі ў 2020 годзе беларусы выйшлі пратэставаць супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў, яны засталіся сам-насам з сілавікамі. На дапамогу рэжыму былі кінутыя ўсе сілавыя структуры і не толькі ўнутры краіны. Улада магла разлічваць на дапамогу з усходу і яна яе атрымлівала. Народу ж дапамога прыйшла толькі ў выглядзе гуманітарных калідораў, каб людзі маглі ўратавацца ад турмы і атрымаць неабходнае лячэнне ў выпадку ранення.
Карціна з бежанцамі нагадвала тую, якая была ва Украіне пасля поўнамаштабнага ўварвання расійскіх акупантаў. Людзі з дзецьмі, сабакамі, коткамі ішлі і ехалі з краіны, хтосьці свабодна, хтосьці партызанскімі сцежкамі, балотамі, пераплываючы рэкі.
Нам здавалася, што ўвесь свет уважліва сочыць за падзеямі ў нашай краіне. Якім жа было здзіўленне многіх беларусаў, калі ўкраінцы пыталіся: «А чого ви там бунтували? Чим вам Лукашенко не догодив? Господарський, на вулицях чисто... Зажерлися ви там чи що?».
Калі сілавікі выбівалі дзверы дамоў, разбівалі вітрыны кавярняў, забівалі дэманстрантаў, збівалі да паўсмерці затрыманых – ніводзін прэзідэнт тады не заявіў Лукашэнку, што ўжыве сілу, каб зберагчы народ.
Ніхто не абяцаў людзям, што дапамога прыйдзе. Але людзі самі фіксавалі імёны датычных, дапамагалі адно аднаму, насілі перадачы затрыманым і пры гэтым разумелі, што ніякая дапамога звонку не прыйдзе. Нават фармальная юрыдычная міжнародная дапамога. Краіну праз парушэнні і так выкінулі з усіх структураў, і гэта азначала, што гэтыя самыя структуры не мелі рычагоў уплыву на рэжым.
Усе разумелі, што ніякіх блакітных шаломаў ААН не будзе. Ісці ў суд ці пракуратуру дамагацца сатысфакцыі таксама было бессэнсоўна. Для тых, хто яшчэ сумняваўся, Лукашэнка сказаў: «Часам бывае не да законаў».
Калі народ у 2020-м белыя стужкі змяніў на нацыянальную сімволіку, падаўленне пратэстаў набыло асаблівы размах.
Хто тады чуў беларусаў, якія крычалі, што іх краіну ў выпадку паразы народа акупіруе «рускі свет»? Тады 17 жніўня Дональд Трамп сказаў, што сітуацыя ў Беларусі «жахлівая» і што ЗША «сочаць» за ёй.
Лукашэнка, выступаючы перад рабочымі, заявіў, што будзе прэзідэнтам, пакуль яго не заб'юць. Пазней дзяржсакратар ЗША Майк Пампеа, выступаючы ў Варшаве падчас турнэ па Цэнтральнай Еўропе, сказаў, што неабходна «паспрабаваць дапамагчы ўсім, чым можам, каб беларускі народ здабыў суверэнітэт і свабоду». Гэта былі толькі словы. Мінула пяць гадоў – Лукашэнка жывы, свабоды і суверэнітэту няма…
Толькі жорсткая і бязлітасная вайна адкрыла шмат каму вочы на тое беззаконне, якое тварылася ў Беларусі. Украінцам, каб зразумець, што адбываецца ў Беларусі, дастаткова пачытаць аповеды сваіх суайчыннікаў, якія перажылі расійскую акупацыю ў Херсоне з сакавіка па лістапад 2022 года. Тыя ж метады з аднаго цэнтра. Магчыма, тады ім стане зразумела, што расіянам і не трэба было пытацца дазволу на ўсталяванне «Арэшніка» ў Беларусі.
Месяц таму Уладзімір Зяленскі пагутарыў з дэпартаванымі беларусамі-палітвязнямі і адкрыў для сябе, што разумее беларускую мову без перакладчыка.
22 студзеня ў Давосе ён заявіў: «Калі вы адмаўляецеся дапамагаць народу, які змагаецца за дэмакратыю, наступствы будуць негатыўнымі. Вазьмем Беларусь у 2020 годзе, гэта выдатны прыклад. Ніхто не дапамог народу Беларусі, і цяпер расійскія ракеты «Арэшнік» размешчаныя ў Беларусі, у зоне іх дасяжнасці большасць еўрапейскіх сталіц. Гэтага б не здарылася, калі б беларускі народ перамог у 2020 годзе».
І вось ужо ў Вільні Зяленскі звярнуўся да беларускага народу:
«Вы – народ Еўропы, які разам з намі будзе жыць у свабоднай, мірнай і моцнай Еўропе».
Пакуль жа сітуацыя такая, якая яна ёсць. «Расія выкарыстоўвае Беларусь як плацдарм для шантажу Еўропы і свету. Беларуская прамысловасць працуе на вайну Расіі, а гандлёвыя структуры дапамагаюць Крамлю атрымліваць кампаненты для ўзбраенняў», – канстатаваў прэзідэнт Украіны.
Здавалася б, нічога не змянілася, але як жа прыемна, што прэзідэнт чужой краіны звярнуў увагу ўсяго свету на праблемы беларусаў – і тых беларусаў, якія вымушаныя былі пакінуць краіну, і тых, якія дома, і ў якіх прав, паводле слоў Зяленскага, менш, чым у шпіца Лукашэнкі. Усе спадзяюцца і чакаюць зменаў да лепшага.
Кажуць, што час усё расстаўляе па сваіх месцах. Наступае момант, калі пачынаюць казаць праўду, падводзіць вынікі, указваць на памылкі. Гісторыя не церпіць умоўнага ладу. Але ўсё ж хочацца верыць, што шанец у беларусаў быў. Хочацца верыць, што проста тады свет яго не выкарыстаў, і гэтым скарысталася зло. Магчыма, шанец з'явіцца зноў і тады галоўнае зрабіць усё правільна. Як тут не ўспомніць радкі Уладзіміра Высоцкага:
«Хоць і пабіла нас лёс,
Не будзем мы губляць усмешкі –
Жыццё ўсё паставіць на месцы,
Прабачыўшы, можа, за памылкі».
Любоў Лунева, «Белсат»