Памёр дзядзька сірыйскага дыктатара Башара Асада Рыфат
- 21.01.2026, 21:50
Яго называлі «мясніком Хамы».
Сусветныя агенцтвы са спасылкай на свае крыніцы паведамляюць пра смерць Рыфата Асада, брата і дзядзькі сірыйскіх дыктатараў Хафеза і Башара Асадаў. Рыфата Асада, калісьці магутнага кіраўніка элітнага падраздзялення сіл бяспекі, пэўны час прачылі ў пераемнікі Хафезу Асаду. Ён дапамог таму стаць прэзідэнтам у 1970-я і замацаваць уладу, а за сваю ролю ў падаўленні паўстання ісламістаў у 1982 годзе атрымаў мянушку «мяснік Хамы», перадае Бі-Бі-Сі.
Агенцтва AFP піша, што факт смерці 88-гадовага Рыфата Асада пацвердзілі дзве крыніцы.
Адзін, шматгадовы работнік прэзідэнцкага палаца Асадаў, паведаміў, што Рыфат памёр у выніку ўскладненняў пасля грыпу. Другі, былы афіцэр сірыйскай арміі, пацвердзіў факт смерці і ўдакладніў, што пасля звяржэння Башара Асада Рыфат перабраўся ў Аб’яднаныя Арабскія Эміраты. Ці памёр ён менавіта ў гэтай краіне, экс-афіцэр не паведаміў.
Рыфат Асад атрымаў мянушку «мяснік Хамы» пасля крывавага падаўлення ўрадавымі сіламі пад ягоным камандаваннем паўстання ісламістаў у горадзе Хама ў 1982 годзе. Тады на працягу 27 дзён былі забітыя, паводле розных ацэнак, ад 10 да 40 тысяч чалавек.
Гэта разбуральнае трохтыднёвае наступленне часта называюць прататыпам таго, як Башар будзе змагацца з паўстаннем супраць сваёй улады амаль праз трыццаць гадоў.
Швейцарскія пракуроры абвінавацілі Рыфата ў цэлым шэрагу злачынстваў, у тым ліку ў тым, што ён аддаваў загады пра «забойствы, катаванні, нялюдскае абыходжанне і незаконныя затрыманні» падчас службы ў сірыйскай арміі.
Тады Сірыяй кіраваў яго брат Хафез Асад, а Рыфат займаў пасаду віцэ-прэзідэнта. Аднак у 1984 годзе, пасля няўдалай спробы зрынуць брата, Рыфат уцёк з краіны.
Замацавшыся ў Еўропе ў ролі заможнага прадпрымальніка, ён спачатку пасяліўся ў Жэневе, а потым перабраўся ў Францыю і Іспанію. У тыя гады яго можна было ўбачыць, як ён шпацыраваў у суправаджэнні ахоўнікаў у Порту-Банус у Марбельі на поўдні Іспаніі, дзе ў яго таксама была нерухомасць на беразе мора.
Калі ў 2000 годзе Хафез памёр, Рыфат выступіў супраць перадачы ўлады Башару Асаду і абвясціў сябе законным пераемнікам. Аднак гэтая спроба кінуць выклік кіраўніцтву Сірыі ўрэшце апынулася безвыніковай.
У 2011 годзе, калі Сірыю ахапіла хваля паўстанняў, ён зноў заклікаў свайго пляменніка пайсці ў адставку, каб прадухіліць грамадзянскую вайну. Пры гэтым ён часткова апраўдваў Башара, заяўляючы, што прычына народнага пратэсту караніцца ў назапашаных за гады памылках, а не ў дзеяннях самога прэзідэнта.
У 2021 годзе Рыфат вярнуўся з Францыі ў Сірыю, каб пазбегнуць чатырохгадовага турэмнага тэрміну за набыццё французскай нерухомасці на мільёны еўра на сродкі, незаконна выведзеныя з сірыйскай дзяржавы.
Суд пастанавіў канфіскаваць усю належную яму нерухомасць у Францыі, кошт якой тады ацэньваўся ў 100 мільёнаў еўра (116 млн долараў), а таксама нерухомасць у Лондане, ацэненую ў 29 мільёнаў еўра (33 млн долараў).
Рыфат неаднаразова адмаўляў гэтыя абвінавачанні.
Два гады пазней Рыфат з’явіўся на сямейнай фатаграфіі разам з Башарам, жонкай прэзідэнта Асмай і іншымі сваякамі.
Паводле слоў крыніцы інфармагенцтва Reuters, неўзабаве пасля звяржэння Башара Рыфат паспрабаваў пакінуць краіну праз расійскую авіябазу, аднак яго туды не пусцілі. У выніку ён уцёк у Ліван, пераправіўшыся праз раку на спіне свайго блізкага паплечніка.