Навукоўцы распрацавалі ШІ-гаджэт, які вяртае маўленне
- 21.01.2026, 14:07
І для гэтага не трэба ўкараняць у галаўны мозг ніякіх імплантатаў.
Навукоўцы з Вялікабрытаніі прадставілі найноўшую распрацоўку — партатыўную прыладу са штучным інтэлектам, якая мацуецца на шыі. Яна здольная дапамагчы людзям аднавіць маўленне пасля інсульту, і для гэтага не трэба ўкараняць у галаўны мозг ніякіх імплантатаў.
Прыладу пад назвай Revoice стварыла каманда даследчыкаў Кембрыджскага ўніверсітэта. Яна зручная, яе можна сціраць, а галоўнае — яна спалучае надчуллівыя датчыкі з алгарытмамі ШІ, якія расшыфроўваюць маўленчыя сігналы і эмацыйны стан чалавека, піша выданне Іnteresting Еngineering.
Гаджэт распрацавалі спецыяльна для пацыентаў з дызартрыяй. Гэта стан, які часта ўзнікае пасля інсульту з-за слабасці цягліц твару, рота і горла. Сістэма працуе дзякуючы двум модулям штучнага інтэлекту, якія апрацоўваюць інфармацыю ў тандэме.
Першы модуль счытвае вібрацыі гартані, калі чалавек спрабуе бязгучна прамаўляць словы, і рэканструюе іх фрагменты. Другі — аналізуе кантэкст (напрыклад, надвор'е або час сутак) і эмоцыі, каб ператварыць фрагментарныя фразы ў паўнавартасныя сказы.
Замест складаных аперацый па ўкараненні электродаў у галаўны мозг або павольнага набору тэксту па адной літары, Revoice працуе інакш. Ён фіксуе сэрцабіцце і найменшыя вібрацыі цягліц горла. На падставе гэтых даных сістэма імгненна агучвае словы і сказы, якія хацеў сказаць карыстальнік. Паводле слоў распрацоўнікаў, згенераваны голас гучыць натуральна і плыўна, без характэрных «робатызаваных» нотак або празмернага спрашчэння.
Даследаваннем кіраваў прафесар інжынернага факультэта Луіджы Акіпінці. У выпрабаваннях узялі ўдзел пяцёра пацыентаў пасля інсульту. Вынікі ўражваюць: узровень памылак у словах склаў усяго 4,2%, а ў сказах — 2,9%. Пры гэтым самі ўдзельнікі адзначылі, што задаволенасць зносінамі вырасла на 55%.
«Дызартрыя пасля інсульту часта выклікае ў людзей моцны адчай. Яны дакладна ведаюць, што хочуць сказаць, але фізічна не могуць гэтага зрабіць — хвароба нібыта «блытае» сігналы паміж галаўным мозгам і горлам», — тлумачыць Акіпінці.
Ён дадае, што гэты бар'ер балюча б'е не толькі па пацыентах, але і па іх родных і даглядчыках. Звычайна аднаўленне маўлення пры дызартрыі займае ад некалькіх месяцаў да года, а часам і даўжэй.
Навукоўцы адзначаюць практычнасць Revoice. Прылада лёгкая, разлічаная на штодзённае выкарыстанне, яе нават можна сціраць. Яна працуе на ўбудаванай энергаэфектыўнай моўнай мадэлі, таму спажывае мінімум зараду.
«Паколькі многія пацыенты з часам часткова або поўнасцю аднаўляюць маўленне, ім не патрэбныя складаныя мазгавыя імплантаты. Замест гэтага існуе вялізны попыт на інтуітыўныя, партатыўныя рашэнні», — адзначае Акіпінці.
Акрамя рэабілітацыі пасля інсульту, гэтая тэхналогія ў перспектыве можа стаць выратаваннем для людзей з іншымі неўралагічнымі дыягназамі, напрыклад хвароба Паркінсана або захворванні рухальных нейронаў, пры якіх здольнасць гаварыць паступова згасае.
«Галоўная мэта — вярнуць людзям незалежнасць, — падсумаваў Акіпінці ў прэс-рэлізе, — бо зносіны — гэта аснова чалавечай годнасці і выздараўлення».