Atlantic Council: Як НАТА і ЗША могуць вырашыць пытанне вакол Грэнландыі
- 20.01.2026, 13:21
Саюзнікі могуць выйсці з крызісу больш згуртаванымі.
Трансатлантычны канфлікт вакол Грэнландыі абвастрыўся пасля заяў прэзідэнта ЗША Дональда Трампа аб увядзенні павышаных пошлін супраць Даніі і іншых еўрапейскіх краін да дасягнення пагаднення аб куплі вострава Злучанымі Штатамі. Тым не менш Вашынгтон, Капенгаген і саюзнікі па НАТА прадпрымаюць крокі, якія могуць прадухіліць адкрыты канфлікт і нават умацаваць бяспеку ў Арктыцы, піша Atlantic Council (пераклад — сайт Charter97.org).
На дадзены момант абмяркоўваюцца тры асноўныя накірункі дэскалацыі:
Першае — дыпламатыя. 14 студзеня ў Вашынгтоне прадстаўнікі ЗША, Даніі і Грэнландыі дамовіліся стварыць рабочую групу высокага ўзроўню для абмеркавання амерыканскіх інтарэсаў і «чырвоных ліній» Даніі, уключаючы захаванне яе суверэнітэту. Другое — дзеянні Кангрэса ЗША. У Палаце прадстаўнікоў і Сенаце ўнесены двухпартыйныя законапраекты, якія забараняюць выкарыстанне бюджэтных сродкаў для ваенных дзеянняў супраць саюзнікаў па НАТА, уключаючы Данію. Трэцяе — стрымліванне. Данія і шэраг еўрапейскіх краін НАТА ўзмацняюць ваенную прысутнасць і праводзяць вучэнні ў Грэнландыі.
Белы дом сцвярджае, што занепакоены ростам актыўнасці Кітая і Расіі ў Арктыцы, аднак эксперты адзначаюць, што адміністрацыя Трампа не вылучыла канкрэтных патрабаванняў у сферы бяспекі, якія заставаліся б незадаволенымі, і не зрабіла крокаў па пашырэнні амерыканскай ваеннай прысутнасці. Замест гэтага рыторыка Вашынгтона ўсё часцей зводзіцца да ідэі анексіі, якую Трамп раней назваў «псіхалагічна неабходнай».
У Еўропе такія заявы выклікалі адказную рэакцыю. Германія, Францыя, Вялікабрытанія, скандынаўскія краіны і Нідэрланды абвясцілі пра накіраванне ў Грэнландыю невялікіх ваенных кантынгентаў. Хоць гэтыя сілы не здольныя супрацьстаяць ЗША ў выпадку канфлікту, яны ўскладняюць сцэнарый хуткай і «таннай» ваеннай аперацыі і служаць фактарам стрымлівання.
Аналітыкі адзначаюць, што найбольш рэалістычным выхадам застаецца здзелка. Магчымыя варыянты ўключаюць пацвярджэнне або абнаўленне Пагаднення аб абароне Грэнландыі 1951 года, а таксама абмеркаванне будучыні вострава ў выпадку яго незалежнасці — напрыклад, са захаваннем амерыканскіх гарантый бяспекі і магчымым сяброўствам Грэнландыі ў НАТА.
Эксперты папярэджваюць, што спроба захопу Грэнландыі сілай нанесла б сур'ёзны ўдар па НАТА і трансатлантычным альянсе. У той жа час кампраміснае пагадненне можа не толькі зняць напружанасць, але і прывесці да ўмацавання калектыўнай бяспекі ў Арктыцы, дазволіўшы ЗША і іх саюзнікам выйсці з крызісу больш згуртаванымі.