«У мінулым месяцы тры дні еў локшыну»
- 18.01.2026, 14:57
Беларускі айцішнік распавёў, чаму яму не хапае 14 000 еўра ў месяц, каб дацягнуць да заробку.
Аляксей – прадпрымальнік і ІТ-архітэктар з 15-гадовым досведам, які пераехаў з Беларусі ў Польшчу пасля пратэстаў 2020 года. Ён працуе часам па 18 гадзін на суткі і зарабляе ад 8 да 14 тысяч еўра ў месяц. Але замест камфортнага жыцця, дарагіх гаджэтаў і падарожжаў ён свядома адмаўляе сабе ў звыклых радасцях – аж да квіткоў на канцэрт і нармальнай ежы напрыканцы месяца. Яго гісторыю перадрукаваў devby.io з канала пра польскія фінансы Złoty Dzik.
Калі грошы не прыносяць шчасця
– Грошай увогуле хапае, але дзесьці даводзіцца адмаўляць сабе – напрыклад, у канцэртах. Хутка ў Кракаве будзе канцэрт The Neighbourhood, і я вырашыў не ісці, бо цяпер важней па-іншаму размеркаваць гэтыя грошы.
Я займаюся прадпрымальніцтвам у ІТ ужо больш за 15 гадоў. У Беларусі была ўласная кампанія, і зарабляў я ад 12 000 да 14 000 долараў у месяц «чыстымі». Мы займаліся буйнымі праектамі – штучны інтэлект, мабільныя прыкладанні. Пасля падзей 2020 года давялося рэлакавацца ў Польшчу разам з камандай.
У 2022–2023 гадах амаль не было грошай: мы страцілі частку замоваў, ад некаторых адмовіліся самі і фактычна выбудоўвалі ўсё з нуля ўжо ў Еўропе. Тады асноўнай задачай было проста знайсці сродкі на жыццё і паралельна запусціць уласны прадукт.
У выніку я пайшоў у найм: на паўстаўкі – дырэктарам ІТ-дэпартамента кампаніі. І яшчэ на паўстаўкі – архітэктарам праграмнага забеспячэння, асноўным чынам у галіне нейрасетак: вялікія моўныя мадэлі, кастамізацыя, пайплайны, шматузроўневыя перцэптроны. Прасцей кажучы, раблю складаныя рэчы, якія, умоўна, адказваюць за тое, каб ChatGPT працаваў, або каб у кагосьці быў уласны кастамны ChatGPT з патрэбным функцыяналам. У суме з гэтых дзвюх прац у мяне атрымліваецца ў сярэднім больш за 8000 еўра ў месяц. Часам – да 14 000. Большая частка гэтых грошай ідзе на стварэнне праекта DZIALKA.
Як узнікла ідэя прадукту
– Калі мы пераехалі ў Польшчу, кагосьці было складана знайсці працу, кагосьці – спецыяліста. Не існавала агульнай афішы з беларускімі мерапрыемствамі, не было адзінай платформы з інфармацыяй па легалізацыі. Тады і прыйшло разуменне, што, пакуль ёсць грошы, хочацца зрабіць вялікі і карысны праект. Партал, дзе беларускі бізнес зможа рэкламаваць свае паслугі, знаходзіць партнёраў і кліентаў, размяшчаць вакансіі. Каб была паўнавартасная афіша, дзе будуць усе беларускія падзеі ў Польшчы, і ўбудаваны ШІ-асістэнт па пытаннях легалізацыі і юрыдычных працэдур. Так з'явілася ідэя.
Сэрвіс будзе цалкам бясплатным для карыстальнікаў, але з платнымі пакетамі для бізнесу на пяці мовах: беларускай, рускай, украінскай, польскай і англійскай. Платформа праходзіць тэставанне і знаходзіцца на фінальнай стадыі перад рэлізам.
– Колькі вы ўжо ўклалі ў праект?
– У месяц на развіццё праекта ў сярэднім трачу 7500 долараў з уласнай кішэні (дызайн – 270 еўра, кантэнт – 400 еўра, заробкі – 6000 еўра, тэставанне – 500 еўра, маркетынг – 350 еўра). І так ужо 14 месяцаў.
Гэты шлях аказаўся вельмі дарагім, хоць спачатку мне здавалася, што па грошах я дакладна вывезу. Раней у мяне было шмат вольных грошай, і я нават не ведаў, куды іх траціць. Хочацца верыць, што гэта інвестыцыі, але пакуль фармальна ўсё ж чыстыя выдаткі. Праект жыве на энтузіязме і маіх асабістых даходах. Таму цяпер адмаўляю сабе нават у квітку на канцэрт – усё ідзе на развіццё праекта.
– А калі праект не «стрэліць»? Вы думалі пра гэта?
– Так. У такім выпадку будзем збіраць данаты, каб хаця б аплачваць серверную інфраструктуру і падтрымліваць працу платформы. Калі данаты не пакрыюць выдаткаў, адключым штучны інтэлект – гэта самая дарагая частка – і пакінем праект цалкам бясплатным.
Для нас важная сама ідэя: дапамагаць экспатам знаходзіць бізнес, паслугі, мерапрыемствы і размяшчаць свае падзеі. Мы прынцыпова вырашылі, што, нават калі пойдзем у жорсткі мінус, праект павінен застацца жывым. Няхай без манетызацыі, без юрыдычнай асобы, але як вольная платформа.
Больш за тое, мы заклалі механізм грамадскай мадэрацыі паводле прынцыпу «Вікіпедыі», каб карыстальнікі маглі самастойна падтрымліваць і развіваць партал.
Мы таксама зыходзім з таго, што платформу могуць спрабаваць узламаць, таму прынцыпова не захоўваем персанальныя даныя. Толькі паслугі і мерапрыемствы – інфармацыю, якая і так знаходзіцца ў адкрытым доступе.
– У пытаннях легалізацыі важныя нюансы. Калі ў чалавека складаны кейс, ён скарыстаецца кансультацыяй вашага ШІ, а ў выніку атрымае дэпартацыю праз памылку ШІ – хто за гэта адкажа?
– Па-першае, мы адразу папярэджваем, што магчымыя недакладнасці. Па-другое, ёсць дадатковы алгарытм, які адсочвае памылкі і карэктуе адказы. Акрамя таго, ёсць дадатковая нейрасетка-кантролер, якая падключаная асобным пластом і правярае адказы. У момант, калі даных недастаткова для дакладнага адказу або сітуацыя занадта складаная, карыстальнік будзе перанакіраваны да жывога кансультанта – ужо на платнай аснове. Цяпер мы якраз вядзём перамовы з такімі спецыялістамі.
Бясплатна карыстальнікі змогуць атрымліваць нарматыўна-прававыя дакументы, узоры дамоваў і заяў з прыкладамі правільнага запаўнення, а таксама ўдзельнічаць у чатах для абмеркавання пытанняў легалізацыі.
«Раней за адну п'янку з сябрамі ўлятала 800 еўра за ноч»
– Раскажыце пра свой бюджэт – з чаго ён цяпер складаецца?
– Давайце палічым. Іпатэка з квартплатай і адміністрацыйнымі плацяжамі – 1000 еўра ў месяц. Ежа, мабільная сувязь, інтэрнэт – яшчэ прыблізна 1000 еўра ў месяц. Машына – прыкладна 150 еўра ў месяц на абслугоўванне плюс 250 еўра на бензін. Забавы – канцэрты, паездкі, адпачынкі – у суме 1000–1500 еўра ў год, то бок пару сотняў у месяц. І гэта хутчэй таксама праца: неабходна з кімсьці сустрэцца ў кавярні, рэстаране. Нядаўна вось у тэніс гулялі з класным беларусам – таксама нятанна. Ёсць яшчэ выдаткі на пачаставаць каго-небудзь півам, віном, бісквітамі. Такія рэчы – гэта нібыта базавыя выдаткі, але яны пастаянна прысутнічаюць. У маім разуменні існуе бізнес-этыка, і яна патрабуе ў некаторых выпадках частаваць. Хадзіць, скажам так, у даволі прэміяльныя ўстановы або ствараць атмасферу, у якой зручна і камфортна мець зносіны.
Я нядрэнна зарабляю па польскіх мерках: 8000 еўра ў месяц дакладна выходзіць у сярэднім. Часам больш, але не магу сказаць, што добра жыву. Даводзіцца часта адмаўляць сабе. Напрыклад, у мінулым месяцы я тры дні еў локшыну хуткага прыгатавання, пакуль не прыйшоў заробак. Бо давялося адным махам зрабіць вялікі плацеж за серверную інфраструктуру, за OpenAI, і ў момант не засталося грошай. Тэлефон у мяне Realme, напрыклад. iPhone мне па працы не падыходзіць, ды і нешта дарагое браць не хачу.
– Дык гэта ж прэстыж. Вы ж ходзіце на сустрэчы, там патрэбнае нейкае статуснае адзенне, тэлефон.
– Не ведаю, у маім бачанні я як бы не магу сабе гэта дазволіць. Лепш, не ведаю… Вось заказаў сабе шафу. Цяпер толькі з'ехалі замершчыкі. Вось шафа – ладна: шафа мне патрэбная, трэба рэчы складаць. А тэлефон… можна і без яго.
– Колькі гадзін у дзень вы працуеце?
– Ад 7 да 12 – не магу дакладна сказаць. Учора я лёг спаць у 7:30 раніцы, таму што працаваў 18 гадзін. У цэлым стараюся працаваць па 7 гадзін у дзень, але ніколі не атрымліваецца. Напэўна, у сярэднім будзе 8–10. Але я вельмі стараюся 7.
– Растлумачце, чаму вы так шмат зарабляеце і ўкладаеце не ў свой камфорт, а ў праект, у якога няма нават выверанай манетызацыі?
– У Беларусі засталася нерухомасць, давялося закрыць бізнес – я амаль усё страціў пасля пераезду. Засталося менш за 10% ад таго, што было. І першы год у Польшчы, прабачце за выраз, я быў проста ў а**е. А з другога года эміграцыі зразумеў, што камфорт нічога не дае.
У Беларусі мог патраціць на сябе ў месяц каля 6000 долараў. Бывала, што на адну п'янку з сябрамі ўлятала 800 еўра за ноч. Цяпер нічога добрага ў гэтым не бачу. Шчаслівей я не стаў, нават наадварот, бо даводзілася губляць шмат, як я думаў, сяброў. Увесь час былі гісторыі, што прасілі заплаціць, маўляў, «ты ж столькі зарабляеш – што табе, цяжка?»
Чамусьці заўсёды мой узровень даходаў і пасада абарочваліся тым, што я павінен быць інвестарам усіх і ўся. І гэта стварала нават больш асабістых праблем, чым нейкае маральнае задавальненне ад самога фінансавага становішча.
Таму мне не хочацца, як раней, гуляць шырокай рукой. Няма ў гэтым, нібыта, больш сэнсу. Максімум, да чаго гэта прывядзе, – дарожка кокаіну ў незразумелай кампаніі, але гэта відавочна не тое, дзеля чаго варта было б жыць.
Я кінуў піць і ўжо кідаю курыць, займаюся спортам, знаходжуся ў добрай фізічнай форме. Хачу прыносіць карысць грамадству, таму не бачу больш сэнсу кутыць: паехаць на Мадэйру і адрывацца там цэлы месяц на 8000 еўра.
– Чаму выбралі Польшчу для рэлакацыі? З вашымі магчымасцямі вы маглі выбраць любую краіну.
– Бо гэта танна: падаткі ніжэйшыя, чым у ўмоўнай Брытаніі, танней жыццё, нерухомасць, прадукты харчавання. Геаграфічна бліжэй, і больш зразумелыя працэдуры легалізацыі.
«Пасля гіперфіксацыі заўсёды «яма». Я плачу і ненавіджу сябе»
– Можа, ёсць нешта, чаго вам не хапае ў Польшчы? Некаторыя айцішнікі скардзяцца на няспелыя авакада і адсутнасць глазаваных сыркоў.
– Мне не хапае згушчонкі, рыбкі да піва. Хоць п'ю безалкагольнае піва, усё роўна хочацца жоўтага паласатыка, кальмара. Украінскія крамы часта прадаюць такое хімознае, нечым апрацаванае, яно нават на смак зусім іншае. А ў Беларусі можна было паехаць на азёры, купіць вугра сушанага. Вось такіх рэчаў, канешне, вельмі бракуе.
Не хапае нармальнай сферы паслуг. У Мінску можна было ўначы заказаць букет кветак, і яго прывязуць у любы час. У гэтым плане ў Польшчы, канешне, ёсць праблемы. Таксіст можа ехаць 15 хвілін, прыехаць не туды і пачаць распавядаць, што я павінен кудысьці ісці. Такія рэчы здаюцца дзіўнымі. Ты ж зарабляеш грошы, гэта твая праца – аказаць добры сэрвіс, каб я да цябе вярнуўся… Хаця ўсе скардзяцца, што ў Беларусі сэрвіс дрэнны. Але ён не дрэнны, хутчэй пахмуры, але яго ўсё роўна не хапае.
Не хапае сяброў і кам'юніці, мерапрыемстваў. Я вельмі хацеў бы наведваць беларускія канцэрты, але мне цяжка іх знайсці. Напрыклад, стэндап Славы Камісаранкі рэкламуецца толькі ў Instagram, а я выдаліўся з Instagram.
– Чаму вы выдаліліся з Instagram?
– Мне не падабаюцца патэрны, якія выкарыстоўвае Instagram для дафамінавага падмацавання. Зараз максімальна абмяжоўваю лішні дафамін. Стараюся, каб матывацыя і заахвочванне, ды і ў цэлым праца дафамінавай сістэмы ўзнагароджання была натуральная. Таму выдаліўся не толькі з Instagram, але і з усіх сацсетак. Засталіся толькі мэсэнджары Telegram, WhatsApp, Viber.
Я СДВГшнік і часта лавлю гіперфіксацыю, што дае мне гіганцкую прадуктыўнасць. Напрыклад, яксьці зрабіў для адной сеткі гатэляў у Еўропе ШІ-кансультанта на рэсэпшн за 3 дні, хоць такая праца займае 6 месяцаў. І зрабіў гэта адзін.
Пасля гіперфіксацыі ў мяне заўсёды яма.
Я плачу, ненавіджу сябе, мне вельмі-вельмі сумна. Я стаўлю пад сумнеў усё, чым займаюся, усе свае дасягненні. Увесь час лічу сябе нікчэмнасцю. І раней было вельмі цяжка. Я нават не любіў гіперфіксацыі, бо разумеў – потым наступіць «пахмелле». Пасля адмовы ад сацсетак стала лягчэй і «ямы» сталі не такімі глыбокімі. Апошні раз я толькі плакаў, дакладней, у мяне цэлы дзень слязіліся вочы і я адчуваў сябе прыгнечаным. Хаця раней мог быць суткі цалкам недзеяздольны – са мной нават размаўляць было немагчыма, я ўсё бачыў у негатыўным ключы. Зараз стала лепш, таму ў сацсеткі вяртацца не планую.
Як архітэктар я выдатна разумею, як будуецца сістэма заахвочвання ў гейміфікацыі і дадатках. Таму не хачу жартаваць з настолькі важнымі рэчамі для рэгуляцыі ментальнага здароўя. Не лічу, што гэта таго варта.
– Калі б у вас была магчымасць нешта змяніць, маючы той досвед, які ўжо ёсць за плячыма, што б гэта было?
– Шкадую толькі, што мы раней не сышлі з Беларусі ў Еўропу, а ў 2021 годзе маштабавалі бізнес у Расію і Украіну. Я адкрываў офіс у Кіеве, мой партнёр – у Маскве. А трэба было маштабавацца ў бок Захаду. Магчыма, нават у бок Крамянёвай даліны. Зараз не магу знайсці адказу, чаму мы гэтага не зрабілі і пайшлі на Усход. Хаця калі б не было гэтага досведу, я б не стаў тым, кім з'яўляюся сёння. Як сказала адна мая знаёмая, кожны павінен выпіць сваю чашу да дна. Лічу, што гэта была мая чаша.