Нафтагазавыя даходы РФ абваліліся да мінімуму з часоў пандэміі
- 15.01.2026, 20:33
Расійскі бюджэт імкліва губляе сыравінную рэнту.
Нафтагазавыя даходы ў снежні склалі 448 млрд руб., а па выніках года — 8,48 трлн рас. руб., паведаміў Мінфін. Апошні раз бюджэт атрымліваў ад нафты і газу менш у пандэмійным 2020 г.: 405 млрд руб. у жніўні і 5,2 трлн за ўвесь год, перадае The Moscow Times.
Тады сярэдняя цана расійскай нафты складала $41,7. У канцы мінулага года яна вярнулася да гэтага ўзроўню: $44,9 за барэль у лістападзе і $39,2 у снежні, паводле даных Мінэканомразвіцця. Аналітыкі MMI называюць недабор нафтагазавых даходаў «бюджэтнай катастрофай».
У бюджэце гэтага года закладзеная сярэдняя цана барэля Urals $59. Таму ў студзені нафтагазавыя даходы бюджэту апынуцца істотна ніжэй за план — на 232 млрд руб., паводле ацэнкі Мінфіну. Каб кампенсаваць розніцу, яму давядзецца прадаваць валюту і золата з Фонду нацыянальнага дабрабыту (ФНБ) — на 192 млрд руб., або па 12,8 млрд руб. у дзень з 16 студзеня па 5 лютага. Розніца ў 40 млрд руб. выклікана тым, што ў снежні недабор аказаўся меншы, чым чакаў Мінфін.
У ФНБ на 1 снежня заставалася 4,1 трлн руб. ліквідных актываў, і такімі тэмпамі фонд можа хутка вычарпацца. Нафтагазавыя даходы ў гэтым годзе запланаваныя ў памеры 8,9 трлн руб., але многія эксперты сумняюцца, што ўдасца столькі сабраць.
Нафтагазавыя даходы ў 2026 г. «могуць быць бліжэйшыя да 7,5–7,8 трлн руб.», або на 1,1–1,4 трлн ніжэй за план, ацэньваў эканаміст Дзмітрый Палявы. Калі і цэны на расійскую нафту, і курс застануцца прыкладна на бягучых узроўнях, нафтагазавыя даходы ў 2026 г. могуць апынуцца прыкладна на 3,5 трлн руб. ніжэй за запланаваныя, падлічылі аналітыкі «Цвёрдых лічбаў». Гэта супастаўна з недаборам у мінулым годзе, калі параўноўваць выніковы паказнік з 10,9 трлн руб. нафтагазавых даходаў, закладзеных у першай версіі бюджэту, прынятай у канцы 2024 г. Аналітыкі MMI дапускаюць пры захаванні цяперашніх цэн на нафту недабор нафтагазавых даходаў у 3 трлн руб. па выніках года і вычарпанне ФНБ. Паводле ацэнкі Палявога, пры цяперашняй кан'юнктуры кубышкі хопіць на 1,5–2 гады.
Мінфін не мяркуе расходаваць сродкі фонду на пакрыццё дэфіцыту бюджэту, але калі нафтагазавыя даходы будуць меншыя за базавыя, розніца будзе кампенсавацца з ФНБ. Акрамя таго, урад працягвае ўкладаць сотні мільярдаў рублёў у інфраструктурныя праекты (0,5–0,7 трлн руб. у год, паводле падлікаў Палявога). Эксперты ІНП РАН і РЭУ імя Пляханава ўпэўненыя, што лабісты не пакінуць спробаў дабрацца да сродкаў ФНБ: «Вакол выкарыстання гэтага Фонду будзе весціся дыскусія ўвесь 2026 год, — гаварылася ў іх прэзентацыі. — Не выключана істотнае (аж да нівеліравання) спусташэнне яго сродкаў».
Яны ўпэўненыя, што вясной бюджэт будзе «істотна скарэктаваны», як і летась. Тады з-за падзення цэн на нафту і ўмацавання рубля нафтагазавыя даходы былі зменшаныя на 2,6 трлн руб.
Калі ў гэтым годзе цэны на расійскую нафту не вырастуць, давядзецца знізіць закладзеную ў бюджэт цану нафты, адзначалі кіраўнікі ЦБ. Ён раіць вызначаць яе, зыходзячы з кансерватыўнай ацэнкі, інакш «павялічыцца рызыка вычарпання рэзерваў і росту дэфіцыту бюджэту».
Урад гэтага параду не прытрымліваецца. Мінфін намерваецца зніжаць закладзеную ў бюджэт цану на $1 у год да $55 у 2030 г. Прагноз Мінэканомразвіцця прадугледжвае, што сярэдняя цана нафты Brent у 2026–2028 гг. будзе $70–72 за барэль, а дысконт расійскай Urals будзе змяншацца. У гэтым годзе кошт Brent вагаецца ў дыяпазоне $60–65, а зніжкі на расійскую нафту з-за санкцый перавышаюць $20.
Справа не толькі ў цэнах на нафту. Істотнай рызыкай застаецца скарачэнне экспарту нафты і нафтепрадуктаў у выніку магчымага ўзмацнення санкцый, папярэджваў ІНП РАН. Паводле ацэнкі Палявога, нафтагазавы экспарт можа ўпасці з $220 млрд у 2025 г. да $185–190 млрд у гэтым годзе.