Названы просты спосаб палепшыць моўныя здольнасці дзіцяці

• 15.01.2026, 19:27

Для гэтага давядзецца адмовіцца ад смартфона.

Замена экраннага часу сумесным чытаннем з бацькамі звязана з паляпшэннем моўных і сацыяльна-эмацыйных навыкаў у маленькіх дзяцей — нават у параўнанні з «адукацыйным» лічбавым кантэнтам. Да такіх высноў прыйшлі кітайскія даследчыкі. Праца апублікавана ў часопісе Computers in Human Behavior.

Сёння экраны сталі неад’емнай часткай штодзённага жыцця сем’яў, і бацькам пастаянна даводзіцца вырашаць, як менавіта дзіця правядзе час. Паколькі суткі абмежаваныя 24 гадзінамі, кожная актыўнасць мае «цану ўпушчаных магчымасцяў»: час перад экранам выцясняе чытанне, гульню або жывыя зносіны. Аўтары новага даследавання засяродзіліся менавіта на гэтым эфекце замяшчэння.

Каманда пад кіраўніцтвам Шыфэн Лі з Паўночна-Заходняга педагагічнага ўніверсітэта вывучыла, як пераразмеркаванне часу паміж рознымі заняткамі звязана з развіццём дзяцей. У даследаванні ўдзельнічалі 202 выхаванцы дзіцячых садкоў ва ўзросце ад 3 да 6 гадоў з горада Ланьчжоў і іх бацькі. Дарослыя падрабязна фіксавалі, колькі хвілін у дзень дзеці праводзяць за экранамі, чытаюць разам з бацькамі або гуляюць з імі.

Экранны час падзялілі на катэгорыі: адукацыйны і забаўляльны кантэнт, а таксама самастойны прагляд і сумесны з бацькамі. Развіццё дзяцей ацэньвалі з дапамогай стандартызаваных тэстаў — на фаналагічную і арфаграфічную дасведчанасць, хуткасць называння аб’ектаў, а таксама на разуменне эмоцый і сацыяльных нормаў.

Для аналізу вучоныя выкарыстоўвалі метад ізатэмпаральнай падстаноўкі — статыстычны падыход, які дазваляе ацаніць, што адбываецца, калі замяніць, напрыклад, 15 хвілін экраннага часу на 15 хвілін чытання, не змяняючы агульны аб’ём актыўнасці.

Вынікі паказалі, што сумеснае чытанне з бацькамі аказалася найбольш «выйгрышнай» актыўнасцю. Дзеці, якія больш чыталі з дарослымі, дэманстравалі лепшыя моўныя навыкі і больш высокую сацыяльна-эмацыйную кампетэнтнасць. Наадварот, павелічэнне агульнага экраннага часу было звязана з ніжэйшымі паказчыкамі па гэтых шкалах.

Аўтары мяркуюць, што справа ў якасці ўзаемадзеяння. Чытанне стварае ўмовы для дыялогу, пытанняў, тлумачэнняў і абмеркавання эмоцый персанажаў, тады як лічбавыя прылады часта бяруць «зваротную сувязь» на сябе, зніжаючы ўцягнутасць дарослых.