Politico: Сербія дазволіла шпіёнам Пуціна выпрабоўваць на сабаках «гукавыя гарматы»
- 15.01.2026, 13:23
Прыкладна праз дзве тыдні пасля маштабнай акцыі пратэсту ў Бялградзе.
Сербскія спецслужбы ў супрацоўніцтве з Расійскай Федэральнай службай бяспекі (ФСБ) выпрабоўвалі так званыя гукавыя гарматы на сабаках. Пра гэта сведчаць ўрадавыя дакументы, з якімі азнаёмілася выданне Politico.
Аўтары артыкула адзначаюць, што дакументы пацвярджаюць: адміністрацыя прэзідэнта Сербіі Аляксандара Вучыча праводзіла эксперыменты з магутнымі гучнагаварыцелямі, вядомымі як гукавыя гарматы, прыблізна праз дзве тыдні пасля маштабнай антыўрадавай акцыі ў Бялградзе. Тады пратэст быў сарваны раптоўным гучным гукам, які ўдзельнікі апісвалі як паралізуючы гукавы ўдар.
«Сумесныя выпрабаванні гукавой зброі на жывёлах дэманструюць глыбіню супрацоўніцтва паміж Расіяй — адным з самых агрэсіўных апанентаў ЕС — і Сербіяй, краінай-кандыдатам на ўступленне ў Еўрасаюз, дзе ўлады цяпер знаходзяцца пад сур'ёзным ціскам», — піша Politico.
Рэч ідзе пра прылады LRAD (Long-Range Acoustic Devices), якія афіцыйна пазіцыянуюцца як сродкі для далёкай сувязі. У той жа час пры выкарыстанні на блізкай адлегласці яны могуць выклікаць пашкоджанне слыху, а таксама галаўны боль, галавакружэнне і млоснасць.
Адзначаецца, што Сербія перажывае самую вялікую хвалю пратэстаў за апошнія дзесяцігоддзі. Больш за год дзясяткі, а часам і сотні тысяч людзей выходзяць на вуліцы па ўсёй краіне, выказваючы ўсё больш глыбокае незадавальненне ўрадам. У прыватнасці, 15 сакавіка 2025 года, падчас адной з найбуйнейшых акцый пратэсту, на галоўным праспекце Бялграда прагучаў рэзкі, аглушальны гук. Людзі інстынктыўна кінуліся хавацца. Відэа з розных ракурсаў зафіксавала, як хваля панікі пракацілася па натоўпе. Пратэстоўцы, якія звярнуліся ў бальніцы, скардзіліся на млоснасць, ваніты, галаўны боль і галавакружэнне. Некаторыя параўноўвалі гук з набліжэннем «калоны матацыклаў» або «лакаматыва».
Спачатку Вучыч адхіліў абвінавачанні, а затым паабяцаў «поўнае расследаванне на працягу 48 гадзін» і пакаранне тых, хто распаўсюджвае «грубую выдумку і хлусню». Міністр унутраных спраў Івіца Дачыч таксама абверг любыя парушэнні, заявіўшы, што Сербія «не прымяняла ніякіх незаконных сродкаў, у прыватнасці так званых гукавых гарматаў».
Праз месяц пасля пратэсту сербская спецслужба БІА апублікавала справаздачу, падрыхтаваную па замове ФСБ РФ. У ёй сцвярджалася, што прылады з высокім узроўнем дэцыбелаў «не выкарыстоўваліся падчас пратэстаў» і што не было масавага «псіхалагічнага, маральнага або фізічнага ўздзеяння на людзей».
Эксперыменты на жывёлах
Як вынікае з дакументаў, адзначаюць аўтары Politico, выпрабаванні на жывёлах сталі часткай пасляпратэставага расследавання. Мэта была высветліць, ці адпавядаюць сімптомы, апісаныя пратэстоўцамі, уздзеянню гукавых гарматаў, наяўнасць якіх у паліцыі сербскія чыноўнікі раней прызнавалі.
Прыкладна праз дзве тыдні пасля пратэсту сербскія і расійскія спецыялісты сабралі групу сабак на палігоне БІА, каб ацаніць «уздзеянне выпраменьвальнікаў на біялагічныя аб'екты». Сабак выбралі з-за «высокай адчувальнасці да акустычных уздзеянняў».
Жывёл падвяргалі ўздзеянню двух мадэляў LRAD — 100X MAG-HS і 450XL, вырабленых амерыканскай кампаніяй Genasys, — на адлегласцях 200, 150, 100, 50 і 25 м. Паводле тэхнічных характарыстык, гэтыя прылады могуць выдаваць гук да 150 дэцыбелаў — прыблізна як рэактыўны рухавік падчас узлёту.
Дакументы таксама ўказваюць, што выпрабаванні маглі праводзіцца без абавязковых дазволаў. Міністэрства сельскай гаспадаркі Сербіі заявіла, што не атрымлівала ніякіх запытаў на ўзгадненне эксперыментаў на жывёлах і, адпаведна, не выдавала дазволаў.
Сербскі праваабарончы юрыст Даніло Чурчыч адзначыў, што дзеянні ў дачыненні да сабак падпадаюць пад вызначэнне эксперыментаў або жорсткага абыходжання, забароненых законам аб абароне жывёл. Закон наўпрост забараняе выкарыстоўваць жывёл для выпрабаванняў зброі і ваеннай тэхнікі.
Апазіцыйны палітык Радомір Лазовіч назваў тэсты «часткай кампаніі Аляксандара Вучыча па ўтойванні прымянення гукавых гарматаў супраць уласных грамадзян».
«Тысячы людзей на сабе адчулі масіраванае ўздзеянне гэтай гукавой зброі летась», — заявіў ён.
У сваёй справаздачы аб эксперыментах расійская ФСБ, між тым, настойвае, што падчас падачы сігналаў сабакі нібыта «не адчувалі дыскамфорту», а праз тры дні пасля тэстаў у стане жывёл нібыта адхіленняў не выяўлена.