Гістарычны шанец

• Хікмет Джавад
• 12.01.2026, 18:14

Рэжым аяталаў і пуцінская сістэма ўлады — звёны аднаго ланцуга.

У аўторак прэзідэнту ЗША Дональду Трампу павінны прадставіць варыянты магчымых крокаў Вашынгтона ў адказ на жорсткае падаўленне агульнанацыянальных пратэстаў у Іране.

Як паведамляе The Wall Street Journal, у Белым доме абмяркоўваецца шырокі спектр мераў — ад кібераперацый і пашырэння санкцый да падтрымкі пратэстоўцаў праз доступ да інтэрнэту і нават патэнцыйных ваенных удараў. Пры гэтым, паводле звестак выдання, канчатковых рашэнняў пакуль не чакаецца. У абмеркаванні, як паведамляецца, прымуць удзел дзяржаўны сакратар Марко Рубіо і міністр абароны Піт Хегсет.

Аднак развіццё падзей можа апярэдзіць графік амерыканскіх абмеркаванняў. Ужо цяпер пратэстамі ахоплены практычна ўсе буйныя і сярэднія гарады Ірана. У адказ кіруючы муллакратычны рэжым ужывае свой традыцыйны і, па сутнасці, адзіны інструмент — маштабны і дэманстратыўны гвалт супраць уласнага насельніцтва.

Паводле інфармацыі тэлеканала Iran International, іранскія сілы бяспекі адкрываюць агонь на паразанне па дэманстрантах. Папярэднія даныя сведчаць пра масавыя ахвяры. Амаль па ўсёй краіне адключаны інтэрнэт, што істотна абмяжоўвае доступ да поўнай і дакладнай інфармацыі пра тое, што адбываецца.

Тым не менш нават скрозь інфармацыйную блакаду працягваюць паступаць трывожныя сведчанні. На відэазапісе, перададзеным рэдакцыі Iran International з горада Кахрызак, зафіксаваныя целы, складзеныя ў мяшкі для трупаў. Відавочцы сцвярджаюць, што на месцы пратэстаў знаходзіліся дзясяткі такіх мяшкоў, а яшчэ больш целаў было складзена ў суседнім прамысловым памяшканні. Двое мясцовых жыхароў, якія разысківаюць зніклых сваякоў, распавялі журналістам, што бачылі там больш за 400 целаў.

Медыцынскія крыніцы пацвярджаюць маштаб трагедыі. Толькі ў пятніцу ў бальніцу Мадані ў Караджы даставілі 44 целы, яшчэ 36 — у бальніцу Гаем у тым самым горадзе. Лекар з паўночнага горада Рашт паведаміў, што толькі ў адну медыцынскую ўстанову паступіла не менш за 70 загінулых. Аналагічныя паведамленні прыходзяць і з іншых рэгіёнаў краіны — паток целаў не спыняецца.

Адключэнне інтэрнэту, якое пачалося 8 студзеня, стала для рэжыму інструментам утаення злачынстваў. Аднак, як падкрэсліваюць журналісты Iran International, колькасць і рэгулярнасць інфармацыі, што паступае, дазваляюць зрабіць адназначную выснову: па ўсёй краіне супраць пратэстоўцаў ужываецца смяротная сіла.

Па сутнасці, цяперашні іранскі рэжым, які разгарнуў тэрор супраць уласнага народа, страціў рэшткі палітычнай і маральнай легітымнасці. Гэта ўжо не пытанне ўнутранай палітыкі, а праблема міжнароднай адказнасці. Дэмакратычныя дзяржавы свету — і перадусім Злучаныя Штаты — не маюць права заставацца ўбаку, калі цэлы народ змагаецца за вызваленне ад улады аяталаў.

Прычыны пратэстаў маюць сістэмны характар. Іран перажывае глыбокі эканамічны крызіс: імклівая інфляцыя, абясцэньванне нацыянальнай валюты, рост цэн на прадукты, паліва і жыллё зрабілі жыццё мільёнаў людзей невыносным. На гэтым фоне кіруючая вярхушка казачна ўзбагацілася, выбудаваўшы карумпаваную сістэму пераразмеркавання рэсурсаў на карысць вузкага кола эліт.

Замест інвестыцый у эканоміку і сацыяльную сферу рэжым працягвае траціць каласальныя сродкі на ўтрыманне Корпуса вартаўнікоў ісламскай рэвалюцыі, на рэпрэсіўны апарат унутры краіны, а таксама на фінансаванне тэрарыстычных арганізацый па-за яе межамі — «Хезбалы», ХАМАС і «Ісламскага джыхаду».

Ва Украіне гэта разумеюць асабліва добра. Муллакратычны Іран з'яўляецца саюзнікам пуцінскай Расіі. Пастаўкі сотняў і тысяч беспілотнікаў Shahed краіне-агрэсару — толькі найбольш прыкметная частка супрацоўніцтва двух рэжымаў, аб'яднаных нянавісцю да свабоды, дэмакратыі і чалавечага жыцця.

Іранскія пратэсты — гэта не проста ўнутраны крызіс. Гэта гістарычны шанец пакласці канец рэжыму, які дзесяцігоддзямі экспартуе гвалт і нестабільнасць далёка за межы сваіх граніц. Рэжым аяталаў і пуцінская сістэма ўлады — звёны аднаго ланцуга. І абодва яны павінны сысці ў небыт, каб свет, нарэшце, змог дыхаць больш свабодна і спакойна.

Хікмет Джавад, «Гордон»