«У Пуціна ёсць толькі два варыянты»
- 10.01.2026, 17:53
Брытанскі генерал выдзеліў тры элементы, на якія варта звярнуць увагу.
Першыя тыдні 2026 года ўжо азнаменаваліся шэрагам падзей: аперацыяй ЗША ў Венесуэле, новым этапам дыскусій пра размяшчэнне заходніх войскаў ва Украіне, а таксама затрыманнем Амерыкай нафтавых суднаў пад сцягам РФ.
У Парыжы адбылася маштабная сустрэча Кааліцыі ахвочых — Францыя і Вялікабрытанія зноў заявілі пра магчымасць размяшчэння войскаў ва Украіне ў выпадку спынення агню. Наколькі гэта рэалістычна і ці варта цяпер разлічваць на гэтыя планы?
Пра гэта «Тэлеграф» пагутарыў з Чыпам Чэпмэнам — брытанскім генерал-маёрам у адстаўцы, цяпер ваенным аналітыкам. За ягонымі плячыма — 33 гады кар'еры ў арміі, якую ён завяршыў на пасадзе старэйшага ваеннага дарадцы Вялікабрытаніі пры Цэнтральным камандаванні ЗША ў Тампе, штат Фларыда.
- У ваенным сэнсе ёсць тры элементы, на якія мы звяртаем увагу: намер, схема манеўру і асноўныя намаганні.
Намер у гэтым выпадку — гэта дэманстрацыя таго, што ў нас будзе адзіная рамка бяспекі. Цяпер яна складаецца з трох узроўняў: украінская ваенная моц, еўрапейскія дзяржавы з пэўнай прысутнасцю войскаў на месцы і падтрымка з боку ЗША. Такое адбылося ўпершыню.
Другая складнік — схема манеўру, гэта значыць «як, калі, дзе, што і хто». Ні адзін з згаданых элементаў не будзе рэалізаваны, пакуль не адбудзецца спыненне агню. Адным з ключавых перашкод заўсёды было пытанне паслядоўнасці: еўрапейскія дзяржавы і ЗША настойваюць, што спачатку павінна быць спыненне агню, а потым — перамовы.
Расійская пазіцыя, наадварот, катэгарычна гэтаму супярэчыць: спачатку перамовы, а потым — спыненне агню. Многае трэба вырашыць не столькі ў плане механізмаў Кааліцыі ахвочых і іх гарантый бяспекі, колькі ў плане таго, як гэта патэнцыйна можа даць рычагі ўплыву на Пуціна і Расію.
З расійскага пункту гледжання ёсць два моманты, якія, на маю думку, маюць значэнне. Першы — штогадовы навагодні зварот Уладзіміра Пуціна. Ключавым у ім было сцверджанне, што расійская армія нібыта працягвае наступаць імклівымі тэмпамі. Нават калі гэта не адпавядае рэчаіснасці, ідэя заключаецца ў дэманстратыўным мілітарызме, закліканым паўплываць на Дональда Трампа і пераканаць яго, што Украіна прайграе.
Другі момант звязаны з тым, што ў Мар-а-Лаго ўсё прайшло настолькі паспяхова — з пункту гледжання заяў Трампа пра «цудоўную сустрэчу» з Зяленскім і «выдатную размову» з еўрапейскімі лідарамі, — што гэта, верагодна, прывяло да з'яўлення гісторыі пра «атаку Украіны» на Валдай і рэзідэнцыю Пуціна.
Цяпер мы ведаем, што гэта была або цалкам выдуманая інфармацыя, або прыклад аперацыі пад фальшывым сцягам — прынамсі паводле ацэнак, якія паступалі з боку ЦРУ.
З усяго гэтага выплываюць два ключавыя пытанні. Першае: ці значаць для Трампа і ЗША будучыя адносіны з Расіяй больш, чым суверэнітэт, незалежнасць і тэрытарыяльная цэласнасць Украіны?
Другое: улічваючы падзеі вакол Валдая, а таксама, што яшчэ цікавей, рэакцыю Расіі або яе адсутнасць у кантэксце Венесуэлы, ці можа Пуцін і далей не раздражняць Трампа, нічым абсалютна не саступаючы? І ці не надыдзе ў пэўны момант такі момант, калі гэтая «вяроўка» ў адносінах паміж Трампам і Пуціным проста парвецца?
Для мяне гэта ключавы момант, бо, улічваючы, як развіваліся падзеі ў Венесуэле і вакол Грэнландыі, дагэтуль незразумела, ці сапраўды Трамп вызнае ўяўленне пра своеасаблівы таварны меркантылізм як новую форму амерыканскай знешняй палітыкі.
І адпаведна, ці не разглядае ён Украіну, Грэнландыю і Венесуэлу проста як тавар. Гэта мяне непakoіць. Бо [падчас сустрэчы з Зяленскім] у Мар-а-Лаго прэзідэнт ЗША казаў, што зямля застаецца самым вострым пытаннем. Але ж праблема не ў зямлі, а ў суверэнітэце і тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны.
Менавіта таму Пуцін часта прадстаўляе пытанні тэрыторый у такім ключы: маўляў, ідзе гаворка толькі пра ўступку невялікай часткі зямлі — некалькіх тысяч квадратных кіламетраў на Данбасе. Але насамрэч гэта прынцыпова іншае пытанне, звязанае з тым, у што мы ўсе верым у кантэксце міжнароднага парадку і артыкула 2, пункта 4 Статута ААН пра суверэнітэт, незалежнасць і тэрытарыяльную цэласнасць.
Мы часта накладаем заходнюю оптыку на ўсё гэта, аналізуючы Пуціна. Калі паглядзець гістарычна, дык найбольш мы памыліліся ў ацэнцы Расіі падчас уварвання ў Чэхаславакію ў 1968 годзе — пасля падзей у Венгрыі 1956-га. Я заўсёды лічыў, што Пуцін — гэта свайго роду Андропаў у новай абалонцы, бо ён меў дачыненне да абедзвюх гэтых падзей: быў паслом у Венгрыі і саветнікам Брэжнева ў адпаведныя гады.
Узнікае пытанне: ці трэба Пуціну экзістэнцыйнае геапалітычнае супрацьстаянне на ўсё жыццё? Бо ён ніколі насамрэч не кажа пра тое, якім будзе жыццё пасля вайны.
Я ведаю пра, так бы мовіць, сем смяротных перадузятасцяў аналітыка, і адна з іх — гэта фундаментальная памылка атрыбуцыі (гаворка пра з'яву, калі людзі схільныя тлумачыць паводзіны іншых іх асабістымі рысамі, характарам або намерамі, недаацэньваючы ўплыў абставін і сітуацыі — Рэд.).
Фундаментальная памылка атрыбуцыі прымянялася і раней, калі мы ацэньвалі падзеі ў Чэхаславакіі ў 1968 годзе, і яна цалкам прымяняльная і цяпер, калі мы аналізуем Пуціна. Магчыма, з пункту гледжання Пуціна няма прымальнай або непрымальнай цаны. І тады для яго ёсць толькі два варыянты — перамога або параза.